იმ შაბათ დილას სარეცხი მანქანის წინ მუხლებზე დაჩოქილი ვიჯექი, როცა კარზე დააკაკუნეს.
მანქანა ისე ხმაურობდა, თითქოს სიცოცხლის ბოლო წუთებს ითვლიდა. ექვსი წლის ლილი მისაღებში გაცვეთილ ხალიჩაზე ხატავდა, სამი წლის მატე კი პლასტმასის დინოზავრებს სამზარეულოს კართან სათითაოდ აწყობდა. ბინაში წვნიანის სუნი სველ ტანსაცმელსა და ძველი რადიატორის მეტალის სუნს ერეოდა.
ვიფიქრე, ისევ მეზობელი იქნებოდა. ალბათ, ბავშვების ხმაურზე კიდევ ერთხელ საჩივლელად მოსული.
მაგრამ როცა კარი გავაღე, ადგილზე გავიყინე.
ჩემს წინ ჩემი დედამთილი, მარტა იდგა.
უნაკლოდ გამოიყურებოდა — იდეალურად მორგებული კრემისფერი პალტო ეცვა, მოკლე თმა საგულდაგულოდ ჰქონდა დავარცხნილი. ერთ ხელში უზარმაზარი საჩუქრის ჩანთა ეჭირა, მეორეში კი ყვითელი ტიტების თაიგული.
ისეთი შთაბეჭდილება მრჩებოდა, თითქოს ინტერიერის ძვირფასი ჟურნალიდან გადმოვიდა და შემთხვევით სრულიად სხვა მისამართზე აღმოჩნდა.
რამდენიმე წამი არც ერთს არ ამოგვიღია ხმა.
— პეტრა… — თქვა ბოლოს და ნელა შემათვალიერა. მზერა ჩემს გაცვეთილ ნაცრისფერ სვიტერზე, საღებავით დასვრილ შარვალსა და არეულ კოსაზე შეაჩერა. — შენ… აქ ცხოვრობ?
მის ხმაში უფრო მეტი გაოცება იყო, ვიდრე უბრალო კითხვა.
— შენც დილა მშვიდობისა, — ვუპასუხე ჩუმად.
სანამ რამეს იტყოდა, მისაღებიდან ლილის ხმა გაისმა:
— ბებო მარტა!
ბავშვები მისკენ გაიქცნენ. მარტა მაშინვე ჩაიმუხლა და ორივე ჩაიკრა გულში, მაგრამ მისი თვალები მაინც დაძრწოდნენ ოთახში.
დაბზარულ სამზარეულოს ზედაპირს ათვალიერებდა.
ლაქებიან ფარდებს.
კუთხეში მიყრილ მუყაოს ყუთებს, რომელთა ამოლაგებისთვისაც ჯერ ვერ მოვიცალე.
ვხედავდი, როგორ ცდილობდა სასოწარკვეთილი სახით აეხსნა ის, რასაც ხედავდა.
საჩუქრის ჩანთიდან ორი ახალი სვიტერი, სამაგიდო თამაში და უამრავი ტკბილეული ამოვიღეთ. ლილიმ სიხარულისგან შესძახა, მატემ კი მაშინვე შოკოლადის გახსნა დაიწყო.
მარტას კი თითქმის არ გაუღიმია.
ვიცოდი, რომ მალე დასვამდა იმ კითხვას, რომლის მოსმენასაც თვეების განმავლობაში ვუფრთხოდი.
— სად არის ბალინტი?
მუცელი შემეკუმშა.
— არ ვიცი.
მისი სახე მაშინვე გამკაცრდა.
— რას ნიშნავს, არ იცი? ჩემი შვილი ყოველთვის მირეკავს. უბრალოდ ასე არ ქრება.
მწარე სიცილი აღმომხდა.
— ამჯერად მაინც გაქრა.
იმ წამს დერეფანში იატაკის ჭრიალი გაისმა.
საძინებლის კარში ვიღაც გამოჩნდა.
იქ დაახლოებით სამოცი წლის მამაკაცი იდგა, მთლიანად გაჭაღარავებული თმით და ხელში სახრახნისით. აბაზანის კარადის ჩამოვარდნილი კარი ცდილობდა შეეკეთებინა.
მარტა ნელა შემოტრიალდა მისკენ.
სახეზე ფერი ერთ წამში დაკარგა.
— გაბორ? — ჩურჩულით წარმოთქვა.
კაცმა თავი დაუქნია.
— გამარჯობა, მარტა.
ჰაერი თითქოს ერთ წამში გაიყინა.
— აქ რას აკეთებ? — იკითხა მან ისე, თითქოს მოჩვენებას ხედავდა.
სანამ გაბორი პასუხს გასცემდა, მე დავასწარი.
— მე დავუძახე.
მარტამ თვალები ჩემზე გადაიტანა.
— შენ მოიწვიე ჩემი ყოფილი ქმარი აქ?
— დიახ.
— რატომ?
ლილი მაშინვე დადუმდა. მატე ჩემს ფეხს აეკრო. თავზე ხელი გადავუსვი და ვეცადე, სიმშვიდე შემენარჩუნებინა.
— იმიტომ, რომ როცა შენი შვილი წავიდა, აღარავინ დამრჩა, ვინც დამეხმარებოდა. გაბორმა კი დამეხმარა.
მარტა გაოგნებული მიყურებდა.
— ბალინტი წავიდა? სად?
— სხვა ქალთან.
ამ სიტყვების ხმამაღლა თქმა თვეების შემდეგაც კი მტკიოდა.
— მითხრა, რამდენიმე დღე მჭირდება, რომ ჩემს ცხოვრებაზე ვიფიქროო. ორი დღის შემდეგ ჩვენი ერთობლივი ანგარიშიდან თითქმის მთელი დანაზოგი გაიტანა. მერე კი შეტყობინება გამომიგზავნა: „ნუ მომძებნი.“
მარტამ მაშინვე თავი გააქნია.
— ეს შეუძლებელია. ბალინტი შვილებს ამას არასოდეს გაუკეთებდა.
— მაგრამ გააკეთა.
არ მინდოდა მისთვის მომეყოლა პირველი ღამე, როცა ბნელ სამზარეულოში მარტო ვიჯექი და ვითვლიდი, რამდენი ფული დამრჩა და მეყოფოდა თუ არა ქირისთვის, რომელიც სამ დღეში უნდა გადამეხადა.
არც იმ მომენტის გახსენება მინდოდა, როცა გავიგე, რომ ბალინტს ჩვენი ძველი ბინა ჩუმად უკვე ჰქონდა დაცარიელებული და ქირავნობის ხელშეკრულებაც გაეუქმებინა.
როცა საბოლოოდ მივხვდი, რაც მოხდა, მხოლოდ ქმარი კი არ დამიკარგავს.
სახლიც აღარ მქონდა.
ამ ბინის დეპოზიტის გადასახდელად ჩვენი ავეჯის ნახევარი გავყიდე. ღამით სახლიდან ონლაინ მომხმარებელთა მომსახურების სამსახურში ვმუშაობდი, გათენებამდე კი საცხობში მივდიოდი.
ზოგიერთ დილას უკვე სრულიად გამოფიტული ვიღვიძებდი და საკუთარ თავს ვეკითხებოდი, კიდევ ერთი დღის გაძლებას როგორ შევძლებდი.
გაბორი ჩვენს ცხოვრებაში სრულიად შემთხვევით დაბრუნდა.
ერთ წვიმიან შუადღეს მან მე და ლილი ავტობუსის გაჩერებაზე დაგვინახა.
წლები იყო, რაც შვილიშვილები არ ენახა. ბალინტი მასზე თითქმის არასოდეს საუბრობდა, მარტა კი ისე იქცეოდა, თითქოს ეს კაცი საერთოდ არ არსებობდა.
გაბორმა მხოლოდ ერთი კითხვა დამისვა:
— სახლში მიგაცილოთ?
როცა ბინა ნახა, არ შევუცოდებივარ.
არაფერი უთქვამს.
მეორე დღეს ხელსაწყოების ყუთით დაბრუნდა და ონკანი შეაკეთა, რომელიც მთელი დღე წვეთავდა.
ორი დღის შემდეგ მეორადი, მაგრამ მუშა მიკროტალღური ღუმელი მოიტანა.
ერთი კვირის შემდეგ მატე ბაღში წაიყვანა, რადგან მე საცხობში დილის ცვლაზე ადრე უნდა მივსულიყავი.
ის ჩვენთან არასოდეს გადმოსულა.
ჩვენს შორის არაფერი ყოფილა საიდუმლო, არაფერი სამარცხვინო.
ის უბრალოდ იქ იყო მაშინ, როცა ჩემს ცხოვრებაში ყველაფერი დანარჩენი ინგრეოდა.
მარტა ნელა ჩამოჯდა გაცვეთილი დივნის კიდეზე.
— რატომ არ დამირეკე? — მკითხა ჩუმად.
სევდიანად გამეღიმა.
— დაგირეკე. სამჯერ.
მან გაკვირვებულმა შემომხედა.
— არ მახსოვს.
— პირველად მითხარი, ბალინტი ალბათ უბრალოდ სტრესშიაო. მეორედ მკითხე, მე რა გავაკეთე, რომ გამებრაზებინა. მესამედ კი მითხარი, ჩვენს ოჯახურ პრობლემებში არ ჩამითრიოო.
მარტამ ხელებს დახედა.
— უბრალოდ… მეგონა, რომ შერიგდებოდით.
— მეც ასე მეგონა, — ჩავიჩურჩულე. — ამიტომაც დაველოდე ძალიან დიდხანს. ვფიქრობდი, თუ საკმარისად მოთმინებით მოვიქცეოდი, თუ არ გავბრაზდებოდი და მისგან არაფერს მოვითხოვდი, უკან დაბრუნდებოდა.
ხმა ჩამიწყდა.
— მაგრამ ის უკვე დიდი ხნის წასული იყო. უბრალოდ მე არ მინდოდა ამის აღიარება.
ოთახში სიჩუმე ჩამოწვა.
ამ დროს გაბორი ბავშვებთან იატაკზე დაჯდა და ახალი სამაგიდო თამაშის გახსნაში დაეხმარა. ლილი იცინოდა და ფიგურებს აწყობდა, მატე კი უდიდესი სერიოზულობით აკვირდებოდა თითოეულ მოძრაობას.
მარტა დიდხანს უყურებდა მათ.
— ბალინტმა იცის, რომ მისი მამა გეხმარებათ? — ბოლოს იკითხა.
— იცის.
— და რა თქვა?
— დამირეკა და მითხრა, უნდა მრცხვენოდეს, რომ მისი მამა ჩვენს ცხოვრებაში ჩავრიე.
— შენ რა უპასუხე?
პირდაპირ თვალებში შევხედე.
— ვუთხარი, რომ მე მისი მამა ჩვენს ცხოვრებაში არ ჩამირევია. ის იყო, ვინც ჩვენ მარტო დაგვტოვა.
მარტას თვალები ცრემლებით აევსო.
პირველად ვეღარ დავინახე მასში ის მკაცრი დედამთილი, რომელიც ყოველთვის ზუსტად იცოდა, როგორი უნდა ყოფილიყო ქალი.
დავინახე დედა, რომელმაც პირველად გაიაზრა, რომ წლების განმავლობაში საკუთარი შვილის შეცდომებს ამართლებდა და ამავდროულად სხვებს ადანაშაულებდა.
მომდევნო თვეებში სასწაული არ მომხდარა.
ბალინტი ბოდიშით არ დაბრუნებულა.
უცებ მზრუნველ მამად არ ქცეულა.
ადვოკატს მივმართე და დავიწყეთ ბავშვების რჩენისა და ჩვენი საერთო ფინანსების მოწესრიგება.
ეს ყველაფერი ნელა, დამღლელად და ზოგჯერ დამამცირებლადაც კი მიმდინარეობდა.
მაგრამ ერთი რამ შეიცვალა:
აღარ ვიყავი მარტო.
თავიდან მარტა მხოლოდ შეტყობინებებს მიგზავნიდა.
შემდეგ ერთ დღეს მხატვართან ერთად მოვიდა.
ბავშვების ოთახი ღია ლურჯ და მზისფერ ყვითელ ფერებში შეღებეს.
მე მისთვის ეს არ მითხოვია.
არც მას უთქვამს, თითქოს ამით წარსულის წაშლა შეეძლო.
ძველი ფარდების ჩამოხსნისას ჩუმად მითხრა:
— იმას, რასაც თვალის დანახვა არ მოვინდომე, უკან ვეღარ დავაბრუნებ. მაგრამ არც ის მინდა, რომ ჩემმა შვილიშვილებმა ჩემი შვილის შეცდომების გამო იტანჯონ.
გაბორი კვლავ მოდიოდა, როცა რამე შესაკეთებელი იყო ან ბავშვებს ის სჭირდებოდათ.
თავიდან მარტა მის გვერდით ყოფნისას დაძაბული იყო.
მაგრამ დროთა განმავლობაში მათ ერთ მაგიდასთან მშვიდად ჯდომა ისწავლეს.
ისინი თავიდან აღარ დაქორწინებულან.
არც იყო საჭირო.
ისინი უბრალოდ ორი ასაკში შესული ადამიანი იყვნენ, რომლებსაც ძალიან ბევრი ძველი ჭრილობა ჰქონდათ, მაგრამ ლილისა და მატეს გამო ამ ჭრილობების გვერდზე გადადება შეძლეს.
ერთი წლის შემდეგ უფრო პატარა, მაგრამ სუფთა ბინაში ვცხოვრობდით.
კედლები ახლად შეღებილი იყო. სამზარეულო ნათელი და თბილი ჩანდა. ფანჯრიდან კი პატარა პარკი მოჩანდა.
ერთ საღამოს ლილიმ ხელი მომკიდა.
— დედა, ახლა ყველაფერი კარგად იქნება?
დიდხანს ვუყურებდი.
არ მინდოდა მისთვის ისეთი დაპირება მიმეცა, რომელსაც ვერავინ შეასრულებდა.
ამიტომ ხელი მოვუჭირე, გულში ჩავიკარი და ვუთხარი:
— არ ვიცი, რას მოგვიტანს მომავალი. მაგრამ ერთი რამ ზუსტად ვიცი: ჩვენ უკვე მარტო აღარ ვართ.
შუბლზე ვაკოცე.
— და ზოგჯერ ეს ყველაზე დიდი სასწაულია, რაც შეიძლება ადამიანს ჰქონდეს.
