ჩვენი ვიწრო სამზარეულოს სურათი სამუდამოდ ჩამებეჭდა მეხსიერებაში. ზუსტად ასე გამოიყურებოდა ის ნოემბრის საღამო, როდესაც ჩემი ცხოვრება „მანამდე“ და „შემდეგად“ გაიყო. თხუთმეტი წლის ვიყავი.
მაგიდასთან ვიჯექი და გაცივებულ ჩაის ჭიქას თითებში ვუჭერდი. ჰაერი მძიმე იყო, დაძაბულობით სავსე, თითქოს თვითონ სახლი სუნთქვას იკავებდა.
ჩემს წინ იდგა მამა — წითელი სახით, ბრაზისგან მძიმედ სუნთქავდა. დედა ხელებგადაჯვარედინებული მიყურებდა ისეთი თვალებით, თითქოს მისი შვილი კი არა, უცხო ადამიანი ვიყავი, ვინც მათ ცხოვრებაში შეიჭრა.
კუთხეში იდგა სანდრო, ჩემი ძმა. თვრამეტი წლის იყო, ოჯახის სიამაყე, „ოქროს ბიჭი“, რომელსაც ყველაფერს პატიობდნენ. მის ტუჩებზე ოდნავ შესამჩნევი, დამცინავი ღიმილი იდგა — ისეთი, რომელიც მხოლოდ მე დავინახე.
— როგორ გაბედე?! — დაიყვირა დედამ ხრინწიანი ხმით. — ნახევარი წელი ვაგროვებდით! მამაშენის მანქანისთვის ფულს ვდებდით! და შენ… მოიპარე!
მისი სიტყვები დარტყმას ჰგავდა.
— დედა, გეფიცები, მე არ ვიყავი! — ფეხზე წამოვხტი, ცრემლებით თვალებში. — მთელი დღე სკოლაში ვიყავი, შეჯიბრისთვის ვემზადებოდი! მასწავლებელს ჰკითხეთ!
— საკმარისია! — იღრიალა მამამ და მაგიდას ხელი დაარტყა. ჭიქები შეირყა. — სანდრომ დაგინახა, როგორ მალავდი კონვერტს საწოლის ქვეშ!
გავიყინე.
ძმას შევხედე.
მან მხრები აიჩეჩა, თითქოს არაფერი განსაკუთრებული ხდებოდა.
— უბრალოდ მის ოთახში შევედი… და დავინახე, რომ ნერვიულობდა. მერე მშობლებს ვუთხარი.
ეს იყო ტყუილი. ყოველი სიტყვა.
მე ვიცოდი, რომ სანდრო ვალებში იყო ჩაფლული და სასოწარკვეთილი ფულის შოვნას ცდილობდა. ახლა კი ყველაფერი მე დამაბრალა, რადგან იცოდა — მე უფრო მარტივად გასაწირი ვიყავი.
— ის იყო! — ვიყვირე. — მას სჭირდებოდა ფული! ის ვალშია!
მაგრამ დედის სახე გამკაცრდა.
— ნუ ცილს სწამებ შენს ძმას! ის მუშაობს, მას მომავალი აქვს! შენ კი უბრალოდ შურიანი ხარ.
სიტყვები ნელ-ნელა განაჩენად იქცა.
შემდეგ მოვიდა საბოლოო:
— ჩაალაგე ნივთები. წადი.
ვერ გავიგე.
— რა?
— ათი წუთი გაქვს. და უკან აღარ დაბრუნდე.
მამა ჩუმად იყო. სანდრო იღიმოდა.
და იმ წამს მივხვდი: მათ უკვე გადაწყვიტეს.
იმ ღამეს წავედი. არ ყოფილა დამშვიდობება. არ ყოფილა ახსნა. მხოლოდ ცივი წვიმა, ბნელი კიბის უჯრედი და პატარა ჩანთა, სადაც ჩემი ცხოვრების ნარჩენები იდო. ჯიბეში ორასი ფორინტი მქონდა. ერთ წამში „არავინ“ გავხდი.
თავიდან შორეული ნათესავის დივანზე მეძინა, შემდეგ დაიწყო მუშაობა: საწყობი, დალაგება, ღამის ცვლები პატარა მაღაზიაში. დღისით ვმუშაობდი, ღამით ვსწავლობდი.
დაღლილობა მუდმივი იყო, იმედი — იშვიათი, მაგრამ ჯიუტი. გავიგე, რომ არავინ მოვიდოდა ჩემს გადასარჩენად. და ეს ტრაგედია კი არა — თავისუფლება იყო.
ნელ-ნელა თავიდან ავაგე საკუთარი თავი, თითქოს ნანგრევებიდან კედლებს ვაშენებდი.
ათი წელი გავიდა.
მე ვიჯექი შუშის კედლებიან ოფისში, ცათამბჯენის მეთორმეტე სართულზე. ჩემი კომპანია „ტრანს-ვექტორი“ ქვეყნის ერთ-ერთ უდიდეს ლოგისტიკურ კომპანიად იქცა.
ასზე მეტი თანამშრომელი, კონტრაქტები, მოლაპარაკებები, პასუხისმგებლობა. მე უკვე ის გოგო აღარ ვიყავი. აღარ მქონდა შიში. მხოლოდ კონტროლი.
იმ დილით მნიშვნელოვანი ტენდერის დასრულებას ვამზადებდი, როცა ჩემი ასისტენტი შემოვიდა.
— დარია ნიკოლაევნა, კანდიდატი მოვიდა სატრანსპორტო განყოფილების ხელმძღვანელის პოზიციაზე. პირველ ეტაპს გადის, მაგრამ მისი წარსული… კითხვის ნიშნის ქვეშაა.
ფურცლებიდან თავი არც ამიწევია.
— შემოიყვანე.
კარი გაიღო. და მსოფლიო გაჩერდა.
სანდრო შემოვიდა.
დაბერებული იყო — არა გარეგნულად, არამედ შინაგანად. სახე დაღლილი ჰქონდა, ტანსაცმელი იაფი და ცუდად მორგებული. ის თავდაჯერებულობა, რომელიც ოდესღაც გარს ეხვია, მთლიანად გაქრა.
თავიდან ვერ მიცნო. შემდეგ — კი.
— დ… დაშია? — ხმა ჩაუწყდა.
— დაჯექით, ბატონო ვიაჩესლავ — ცივად ვუთხარი.
ნელა დაჯდა. თვალები აქეთ-იქით გაურბოდა — ძვირიან ავეჯს, ფანჯარას, ქალაქის ხედს. შემდეგ ისევ მე შემომხედა. და ის ძველი ღიმილი დაბრუნდა — მლიქვნელი, სასოწარკვეთილი, გამაღიზიანებელი.
— ვაუ, რა ბედისწერაა! შენ… უფროსი ხარ! მისმინე, ძალიან მჭირდება ეს სამსახური. ვალები მაქვს, სერიოზული პრობლემები…
ვუსმენდი. არაფერს ვგრძნობდი.
— თქვენი პროფესიული წარსული დამაჯერებელი არ არის — მშვიდად ვუთხარი.
ღიმილი დაიმსხვრა.
— ამას ნუ გამიკეთებ, დაშია… ოჯახი ვართ!
ეს სიტყვა — „ოჯახი“ — ძველ ტკივილს ჰგავდა.
ავხედე.
— ოჯახი? იმ დღეს, როცა სახლიდან გამომაგდეთ, ის დასრულდა.
მისი ხმა აიწია.
— ჩვენ უბრალოდ შევცდით!
— თქვენ მოიტყუეთ — მშვიდად ვუპასუხე. — და მე გამწირეთ.
ადგა.
— თქვენ გამხადეთ ის, ვინც ვარ! თქვენს გარეშე არაფერი ვიქნებოდი!
— დაცვა — ვთქვი ტელეფონში.
ორი დღის შემდეგ კიდევ მოვიდნენ — ჩემი მშობლები.
დაბერებულიყვნენ. თვალები დაღლილი ჰქონდათ, ტანსაცმელი უბრალო, სხეული — გატეხილი. მაგრამ თვალებში ისევ იყო იგივე ძველი ანგარიში.
— დაშია… შვილო… — ტიროდა დედა.
— არა. — ვთქვი. — არ დაიწყოთ.
მითხრეს, რომ სანდროს დიდი პრობლემები ჰქონდა — ვალები, აღმასრულებლები, ბინის დაკარგვის საფრთხე.
და ყველაფერი ნათელი გახდა. ისინი მე არ მეძებდნენ. გამოსავალს ეძებდნენ.
— შენ ვალდებული ხარ! — იყვირა დედამ. — ჩვენ გაგზარდეთ!
გამეღიმა. მაგრამ ეს აღარ იყო თბილი ღიმილი.
— არა. თქვენ მიმატოვეთ.
მაგიდაზე ცარიელი კონვერტი დავდე.
— ეს არის ყველაფერი, რაც თქვენგან დარჩა.
ჰაერი გაიყინა.
— ეს შანტაჟია! — დაიყვირა მან.
ღილაკს დავაჭირე.
— დაცვა. გთხოვთ, გაიყვანეთ ისინი.
როცა კარი დაიხურა, აღარაფერი დამრჩა — არც ბრაზი, არც ტკივილი. მხოლოდ სიჩუმე. და რაღაც, რაც წლების განმავლობაში არ მიგრძნია: დასრულება.
ფანჯრის მიღმა ქალაქი ცოცხლობდა, მზის შუქი შუშის კედლებზე ეცემოდა, და პირველად მივხვდი — მე არ განმსაზღვრავდა ჩემი წარსული. არამედ ის, რაც გადავიტანე და რისგანაც შევძელი ახალი თავის აშენება.
