იმ საღამოს ალექსანდრას კიდევ დიდხანს არ ეძინა.
არ უტირია.
იგორისთვის არ დაურეკავს.
არ უცდია საკუთარი თავისთვის აეხსნა, რომ, შესაძლოა, მომხდარს ზედმეტად მძაფრად აღიქვამდა, ან რომ ზოია არკაგიევნას სინამდვილეში ცუდი არაფერი ჰქონდა განზრახული. არც იგორის ნაცვლად ეძებდა გამართლებებს, როგორც ამას გასული წლების განმავლობაში არაერთხელ აკეთებდა.
უბრალოდ იწვა სიბნელეში და ჭერს უყურებდა.
ოთახში სიჩუმე იყო, მაგრამ მის თავში ფიქრები ერთმანეთს ცვლიდა.
გაახსენდა მათი პირველი წელი.
მაშინ ყველაფერი ჯერ კიდევ მარტივი ეჩვენებოდა. იგორი ყურადღებიანი იყო, ხშირად უჭერდა ხელს და როდესაც ზოია არკაგიევნამ პირველად ჩაერია რაიმე საკითხში, მან უთხრა:
— ნუ ნერვიულობ, ალექსანდრა. მე მოვაგვარებ.
მაშინ ალექსანდრას მისი სჯეროდა.
წლების შემდეგ კი ზუსტად იცოდა, რომ „მე მოვაგვარებ“ უმეტესად ნიშნავდა: ისევ მას უნდა დაეთმო.
თავიდან მხოლოდ წვრილმანებში.
შემდეგ კი სულ უფრო მნიშვნელოვან საკითხებში.
სად ეზეიმათ. რაში დაეხარჯათ ფული. ვისთვის დაეხმარათ. როდის ეწვიათ იგორის მშობლებს. რა ეთქვა ალექსანდრას და რას სჯობდა, საერთოდ არ ეთქვა.
ყოველ ჯერზე ერთი და იგივე ხდებოდა.
იგორი დუმდა.
ალექსანდრა კი თმობდა.
მანამ, სანამ უკვე ვეღარ ცნობდა საკუთარ თავს იმ ცხოვრებაში, რომელსაც ისინი ერთად აშენებდნენ.
დილის ექვს საათზე მისი ტელეფონი დარეკა.
იგორი იყო.
ალექსანდრამ რამდენიმე წამით ეკრანს უყურა, შემდეგ კი უპასუხა.
— გისმენ.
მამაკაცის ხმა დაღლილი იყო.
— ალექსანდრა, უნდა ვილაპარაკოთ.
— დიახ.
— დედა ძალიან ცუდად არის. არც არტიომია კარგად. ამბობენ, თუ ახლა არ დავეხმარებით, შეიძლება ბინა დაკარგოს.
ალექსანდრამ თვალები დახუჭა.
— მესმის.
— ჰოდა… გადაიფიქრე?
— დიახ.
ხანგრძლივი სიჩუმე ჩამოწვა.
— და?
ალექსანდრა საწოლზე წამოჯდა.
ახლა პირველად იგრძნო, რომ საკუთარი პასუხის აღარ ეშინოდა.
— არტიომს ფულს არ მივცემ.
იგორმა ამოიოხრა.
— ალექსანდრა…
— მაგრამ კიდევ არის რაღაც.
— რა?
ალექსანდრას ტელეფონი ხელში ეჭირა და ფანჯარაში იყურებოდა. გარეთ ჯერ ძლივს თენდებოდა.
— გუშინ საღამოს მივხვდი, რომ ჩვენი ყველაზე დიდი პრობლემა არტიომის ვალები არ არის.
იგორს არაფერი უთქვამს.
— არამედ ის, რომ შენ არასდროს დამდგომიხარ გვერდით.
— ეს სიმართლე არ არის.
— მაგრამ ასეა. და ეს შენც იცი.
— მე უბრალოდ კონფლიქტების თავიდან აცილება მინდოდა.
ალექსანდრას მწარედ გაეღიმა.
— შენ კონფლიქტებს არ არიდებდი თავს, იგორ. მათ ჩემზე გადმოსცემდი. ყოველთვის მე უნდა დავთმობოდი, რომ შენს დედასთან „არა“-ს თქმა არ დაგჭირვებოდა.
— ასე მარტივად არ იყო.
— მაგრამ იყო. უბრალოდ შენ არ გინდოდა ამის დანახვა.
— ალექსანდრა, გთხოვ…
— გახსოვს, დედა რომ ავად იყო და მითხარი, საავადმყოფოში ვერ წავიდოდი მასთან, რადგან დედაშენს სჭირდებოდი?
იგორი დუმდა.
— გახსოვს, ჩვენი დანაზოგიდან არტიომს ფული რომ ვასესხეთ და მითხარი, ეს მხოლოდ ერთხელ მოხდებოდა?
კვლავ სიჩუმე.
— და გახსოვს, როცა დამპირდი, რომ ჩვენს ფინანსებში აღარავინ ჩაერეოდა?
— მახსოვს.
— მეც.
ალექსანდრას ხმა გაბრაზებული არ იყო.
ალბათ სწორედ ეს იყო ყველაზე მტკივნეული.
ის უკვე აღარ იბრძოდა.
აღარ ცდილობდა რაიმეს დამტკიცებას.
უბრალოდ ამბობდა იმას, რასაც ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში გულში ინახავდა.
— რისი თქმა გინდა ამით? — ჩუმად ჰკითხა იგორმა.
ალექსანდრა რამდენიმე წამით გაჩუმდა.
შემდეგ კი მშვიდად თქვა:
— განქორწინებაზე განცხადება შევიტანე.
ხაზის მეორე ბოლოში ისეთი სიჩუმე ჩამოწვა, თითქოს კავშირი გაწყდა.
— რა… რა თქვი?
— სწორად გაიგე.
— ალექსანდრა, ამას ნუ გააკეთებ!
— ახლა არ ვიწყებ ამას. წლებია, ჩვენს ქორწინებას ვცდილობდი გადამერჩინა.
— მოდი, დავილაპარაკოთ!
— ვილაპარაკეთ. ბევრჯერ. მაგრამ ყოველთვის ერთსა და იმავე ადგილზე მივდიოდით.
— მე შენ მიყვარხარ.
ალექსანდრას თვალებში ცრემლები მოადგა, მაგრამ ხმა კვლავ მშვიდი ჰქონდა.
— შეიძლება გიყვარვარ. მაგრამ აღარ მინდა ისეთ ქორწინებაში ცხოვრება, სადაც სიყვარულის დამტკიცება ყოველთვის რაღაცაზე უარის თქმას ნიშნავს.
იგორი დიდხანს არაფერს ამბობდა.
როდესაც ბოლოს ხმა ამოიღო, მასში პირველად ბრაზი კი არა, შიში ისმოდა.
— კიდევ არის შანსი?
ალექსანდრამ თავი დახარა.
— არ ვიცი, მომავალში რა იქნება. მაგრამ ის ვიცი, რომ იმავე ადგილას დაბრუნება აღარ მინდა.
— შევიცვლები.
— შეიძლება შეიცვალო კიდეც. მაგრამ ახლა უკვე აღარ უნდა შეიცვალო იმისთვის, რომ მე დავრჩე.
კვლავ სიჩუმე ჩამოწვა.
— ახლა რას გააკეთებ? — ჩუმად ჰკითხა იგორმა.
ალექსანდრა ფანჯარასთან მივიდა.
დილის მზის სხივები ნელ-ნელა ავსებდა ოთახს.
— პირველ რიგში, მშობლებთან წავალ.
— შემდეგ?
ალექსანდრას გაეღიმა.
— შემდეგ კი დავიწყებ იმ ცხოვრების აშენებას, რომელშიც ყოველი გადაწყვეტილებისთვის ნებართვის აღება არ მომიწევს.
— ალექსანდრა…
— თავს გაუფრთხილდი, იგორ.
— არ გათიშო.
ალექსანდრამ ერთი წუთით თვალები დახუჭა.
შემდეგ კი ტელეფონი გათიშა.
არ იცოდა, რა ელოდა წინ.
იცოდა, რომ რთული დღეები იქნებოდა.
იცოდა, რომ განქორწინება ერთი წინადადებით არ მთავრდება — წინ ელოდა ხანგრძლივი საუბრები, საბუთები, ახსნა-განმარტებები და ისეთი მომენტები, როცა შესაძლოა საკუთარ გადაწყვეტილებაშიც კი შეეპარებოდა ეჭვი.
იცოდა, რომ იგორი, ალბათ, კვლავ შეეცდებოდა მისთვის დაერეკა.
ზოია არკაგიევნა კი მომხდარს, რა თქმა უნდა, ადვილად არ შეეგუებოდა.
შეიძლებოდა დაედანაშაულებინა.
შეიძლებოდა ეთქვა, რომ ალექსანდრამ ოჯახი დაანგრია.
მაგრამ რაღაც შეიცვალა.
ალექსანდრას აღარ ეშინოდა, რომ ოჯახს დაკარგავდა.
რადგან საბოლოოდ გაიგო:
ოჯახი, რომლის საფასურის გადახდაც ყოველთვის მას უწევდა, არასოდეს ყოფილა ნამდვილი სახლი.
მოგვიანებით ის მშობლებთან დაბრუნდა.
ელენა სამზარეულოში საუზმეს ამზადებდა. ვიქტორი მაგიდასთან იჯდა და გაზეთს კითხულობდა.
ალექსანდრა შევიდა და რამდენიმე წამით უბრალოდ უყურებდა მათ.
ელენამ მაშინვე შეამჩნია, რომ რაღაც მოხდა.
— ალექსანდრა?
— დედა?
— რა მოხდა?
ალექსანდრამ მაშინვე არ უპასუხა.
ჩანთა დადო, შემდეგ კი მაგიდასთან დაჯდა.
— წამოვედი.
ელენას სახე მოეღრუბლა.
— სამუდამოდ?
ალექსანდრამ თავი დაუქნია.
ვიქტორმა ნელა დაკეცა გაზეთი.
არაფერი უკითხავს. უბრალოდ ხელი გაიწოდა და ქალიშვილის ხელი მოუჭირა.
ეს უბრალო ჟესტი ალექსანდრასთვის ნებისმიერ გრძელ ახსნაზე მეტს ნიშნავდა.
— გახსოვს, ადრე რას მეუბნებოდი? — ბოლოს ჰკითხა მან.
ელენას გაეღიმა.
— ბევრი რამ მითქვამს შენთვის.
— იმას, რომ ყოველთვის მქონოდა იმდენი გადადებული ფული, რომ თუ ერთ დღეს ყველა ზურგს მაქცევდა, არავის წინაშე ხვეწნა არ დამჭირვებოდა.
დედას სახე მოეღუშა.
— მახსოვს.
ალექსანდრამ თავი დაუქნია.
— ახლა უკვე მესმის, რატომ მეუბნებოდი ამას.
ელენა მასთან მივიდა და მაგრად ჩაეხუტა.
ალექსანდრამ კი პირველად ატირდა.
არა იმიტომ, რომ ქმარი დაკარგა.
არამედ იმიტომ, რომ საბოლოოდ აღარ იყო საჭირო საკუთარი თავის დაკარგვა.
დიდხანს იდგნენ ასე.
როდესაც ალექსანდრამ ბოლოს თავი ასწია, ელენამ მხოლოდ ეს უთხრა:
— ახლა ყველაფრის მოგვარება არ გჭირდება. საკმარისია, რომ დღეს უსაფრთხოდ იყო.
ალექსანდრამ კვლავ ატირდა.
— მეშინოდა, რომ იმედს გაგიცრუებდით.
ვიქტორმა ჩუმად თქვა:
— საკუთარი თავის გადარჩენის მცდელობა იმედგაცრუება არ არის.
ალექსანდრამ მას შეხედა.
და მაშინ პირველად იგრძნო, რომ შესაძლოა მართლაც შეძლებდა თავიდან დაწყებას.
სანამ დედის მკლავებში იდგა, მისი ტელეფონი კვლავ აზუზუნდა.
ერთი შეტყობინება იყო.
იგორისგან:
„ახლა უკვე მესმის, რომ გუშინ საღამოს უარი არტიომის გამო არ გითქვამს.“
ალექსანდრამ წაიკითხა.
არ უპასუხა.
რამდენიმე წამის შემდეგ კიდევ ერთი შეტყობინება მოვიდა:
„არამედ ჩემს გამო.“
ალექსანდრამ ტელეფონი დაბლოკა.
შეტყობინებები არ წაუშლია.
არც უპასუხია.
ახლა მას აღარ სჭირდებოდა, რომ იგორს მისი მთელი ტკივილი გაეგო.
საკმარისი იყო, რომ თავად საბოლოოდ გაეგო საკუთარი თავი.
გარეთ სულ უფრო ნათდებოდა.
სამზარეულოში ყავის სურნელი ტრიალებდა, ვიქტორმა კი გაზეთი კვლავ გადაშალა.
ელენამ ალექსანდრას წინ საუზმის თეფში დაუდო.
— რამე ჭამე.
ალექსანდრას გაეღიმა.
— კარგი.
და ამ სიტყვას ახლა სულ სხვა მნიშვნელობა ჰქონდა.
არა შეგუების.
არა მორჩილების.
არამედ დასაწყისის.
ალექსანდრა ფანჯარაში იყურებოდა.
არ იცოდა, როგორ განვითარდებოდა მომდევნო თვე.
არ იცოდა, რას მოუტანდა განქორწინება და ისიც არ იცოდა, შეძლებდა თუ არა ოდესმე კვლავ მთელი გულით ვინმეს ნდობას.
მაგრამ ერთი რამ ზუსტად იცოდა.
ახლა, მრავალი წლის შემდეგ პირველად, ის საკუთარ ცხოვრებაში იჯდა.
და ამჯერად ამისთვის არავისგან ნებართვა არ უთხოვია.
ალექსანდრამ ტელეფონი დახურა.
და ამჯერად სიჩუმე ცარიელი აღარ ეჩვენებოდა.
არამედ თავისუფალი.
