კოსმეტიკის მაღაზიიდან წამოღებული, დაჭმუჭნული ვარდისფერი ქვითარი მისი სასკოლო ზურგჩანთის სულ ძირში იდო.
ოთხი ათას ორასი რუბლი.
ზუსტად იმდენი, რამდენიც იმ დილით ჩემი საფულიდან გაქრა.
ფურცელი ფრთხილად გავასწორე თითებით. მელანი აქა-იქ იყო წაშლილი, მაგრამ შენაძენი კარგად იკითხებოდა: თვალის ჩრდილების პალიტრა და ორი ტუჩის ბზინვარება.
ჩემი ფულით ნაყიდი.
ამ დროს შესასვლელი კარის საკეტი გაისმა.
ლერა დერეფანში შემოვარდა. სპორტული ფეხსაცმელიც კი არ გაუხდია წესიერად — უბრალოდ ფეხებიდან მოიძრო. ქურთუკი პუფზე მიაგდო.
— სახლში ხარ? — მხიარულად დაიძახა ბინაში.
ზედმეტად მხიარულად.
ოთახიდან გამოვედი, ხელში ქვითარი მეჭირა.
ლერამ დამინახა და ერთ წამში გაქვავდა.
თოთხმეტი წლის იყო. შავად შეღებილი თმა, სქლად მოხატული თვალები და ისეთი მზერა, რომელშიც დიდი ხანია აღარაფერი იყო ბავშვური.
— რამე ხომ არ გინდა მითხრა? — ვკითხე და ქვითარი მისკენ გავიწოდე.
დახედა.
შემდეგ მე შემომხედა.
არ შეშინებია.
არც თავის მართლება დაუწყია.
უბრალოდ თვალები მოჭუტა.
— უფლება არ გაქვს, ჩემს ნივთებში იქექებოდე.
— ეს ჩემი სახლია. და ის ფულიც ჩემი იყო.
— ვისესხე.
— ჩაკეტილი საფულიდან ფულს არ „სესხულობენ“, ლერა. ეს ქურდობაა.
თვალები გადაატრიალა და უბრალოდ გვერდი ამიარა, სამზარეულოში შევიდა. მაცივარი გამოაღო, ხილის წვენის კოლოფი გამოიღო და სმა დაიწყო, თითქოს იქ საერთოდ არ ვყოფილიყავი.
— მამაშენს ვეტყვი.
ლერას ჩაეღიმა.
— უთხარი. მაინც შენ არ დაგიჯერებს.
— ამას ვნახავთ.
— ვეტყვი, რომ შენ მომეცი ჯიბის ფულად და მერე გადაიფიქრე.
ახლოს მივედი და წვენი ხელიდან გამოვართვი. რამდენიმე წვეთი ლინოლეუმზე დაიღვარა.
— ერთ თვეში ელექტრონულ ჟურნალში თექვსმეტი ორიანი გიწერია, — ჩუმად ვუთხარი. — სკოლაშიც თითქმის არ დადიხარ. ახლა კი უკვე იპარავ კიდეც. დღეს საღამოს ამ ყველაფერს განვიხილავთ.
ლერამ ხელის ზურგით პირი მოიწმინდა.
— მხოლოდ სცადე, ჩემზე ხმა აიმაღლო, — კბილებში გამოსცრა. — ძალიან ინანებ.
შემოტრიალდა და თავისი ოთახის კარი ისეთი ძალით მიაჯახუნა, რომ კედელიც კი შეირხა.
კოსტია საღამოს რვის შემდეგ დაბრუნდა სამსახურიდან.
სიგარეტისა და იაფი ყავის სუნი ასდიოდა. დაღლილი სკამზე ჩამოჯდა. ვახშამი წინ დავუდე.
თემა არ მომივლია.
— შენმა ქალიშვილმა ისევ მოიპარა ფული.
კოსტიას ხელში ჩანგალი გაუშეშდა.
— მარინა, ეს უკვე განვიხილეთ.
— ოთხი ათას ორასი რუბლი ამოიღო ჩემი ჩაკეტილი საფულიდან. იმ ფულიდან, რომელიც კომუნალური გადასახადებისთვის მქონდა გადადებული.
— ხელფასიდან დაგიბრუნებ.
— ვერ გესმის! საქმე ფულში არ არის.
მის წინ სკოლის ელექტრონული ჟურნალის ამონაბეჭდი დავდე.
— საქმე ისაა, რომ იპარავს. სკოლას აცდენს. თექვსმეტი ორიანი აქვს.
კოსტიამ ფურცლისთვის არც კი დაუხედავს.
ცხვირის ფუძე მოისრისა.
— რთულ პერიოდს გადის. მოზარდია. დედა სამი წლის წინ გარდაეცვალა.
— სამი წლის წინ, კოსტია.
ხმა ამიკანკალდა.
— სამი წელია ვზრდი. მე ვაჭმევ, მე ვაცმევ, მე დამყავს ექიმთან, მე ვზრუნავ მასზე. და სანაცვლოდ რას ვიღებ? ქურდობას, ტყუილსა და უზრდელობას.
ამ დროს სამზარეულოს კარი ნელა გაიღო.
იქ ლერა იდგა.
უზარმაზარ პიჟამაში გადაეცვა, თმა კი განზრახ აეჩეჩა. სახეზე ისეთი სევდიანი გამომეტყველება მიეღო, რომ უკვე თეატრალურ შთაბეჭდილებას ტოვებდა.
— მამიკო…
კოსტიამ მაშინვე აიხედა.
— მარინა ისევ მიყვირის.
— არ ვუყვირი! — აღვშფოთდი. — უბრალოდ ვეუბნები, რაც მოხდა!
ლერამ ცხვირი აისრუტუნა.
— ხედავ? ვძულვარ.
— სისულელეა!
— მანამდე მაწვალებს, სანამ სახლიდან გაქცევას არ მაიძულებს. ფულიც თვითონ ჩამიდო ჯიბეში, რომ ჩემთვის დაებრალებინა.
ხელები მუშტებად შემეკუმშა.
კოსტია წამოდგა.
— შეწყვიტე ბავშვის შევიწროება, მარინა!
— მე ვავიწროებ?
— დიახ! მას მხარდაჭერა სჭირდება და არა იმის მუდმივად შეხსენება, როგორი ცუდია!
— ჩემგან მოიპარა!
— იმიტომ, რომ რთულ პერიოდს გადის!
— სკოლა?
— მოზარდია!
— და თექვსმეტი ორიანი?
— საკმარისია!
კოსტიამ მაგიდას ისეთი ძალით დაარტყა, რომ თეფშზე დადებული ჩანგალი ჰაერში აიხტა.
— ორმოცდაორი წლის ხარ, მარინა! უფრო ჭკვიანი უნდა იყო! ეს თემა დახურულია.
ლერასთან მივიდა და მხარზე ხელი მოხვია.
ლერამ მაშინვე მამის მკერდში ჩარგო სახე.
მაგრამ სანამ შემოტრიალდებოდა, მე შემომხედა.
და გამიღიმა.
არ ტიროდა.
არ ეშინოდა.
იმარჯვებდა.
მეორე დილით კოსტია სამსახურში წავიდა.
სამზარეულოში ჭურჭელს ვრეცხავდი, როცა მაგიდაზე დადებულმა ლერას ტელეფონმა დარეკა.
— ათას ხუთასი მომეცი.
ონკანი გადავკეტე.
— რისთვის?
— კინოში მივდივარ გოგოებთან ერთად. მერე სავაჭრო ცენტრში რაღაცას შევჭამთ.
— არსად არ მიდიხარ. სახლში დარჩები და ალგებრაში ორიანებს გამოასწორებ.
ლერამ ხელები გადაიჯვარედინა.
— შენს ალგებრას არ ვისწავლი.
— შენი ორიანებია.
— და შენ დედაჩემი არ ხარ, რომ მიბრძანო.
— სანამ ჩემს სახლში ცხოვრობ და ჩემს ფულზე ნაყიდ საკვებს ჭამ, წესებს დაიცავ.
ლერას გაეცინა.
— შენი სახლია?
— დიახ.
— მამაჩემიც იხდის ამ სახლის ხარჯებს.
— ბინა ჩემია. ბებიისგან მემკვიდრეობით მივიღე. კოსტია აქ რეგისტრირებულიც კი არ არის.
ლერა ახლოს მოვიდა.
ძალიან ახლოს.
ვიგრძენი ტკბილი, ხელოვნური კენკრის სურნელი მისი ტუჩის ბზინვარებიდან.
იმ ბზინვარების, რომელიც ჩემი ფულით იყიდა.
— იცი, რომ არსად წასვლა არ მჭირდება? — მკითხა ჩუმად.
— რას გულისხმობ?
ტელეფონი ამოიღო.
— უბრალოდ დარეკვა მჭირდება.
— ვისთან?
ლერას გაეღიმა.
— მეურვეობის სამსახურში.
სიტყვები ნელა, თითქმის სიამოვნებით წარმოთქვა.
— ვეტყვი, რომ დედინაცვალი მცემს. მშიმშილობს. ოთახში მკეტავს. ფსიქოლოგიურად მტანჯავს. იცი, რამდენად სწრაფად მოვლენ?
მწარედ გამეცინა.
— დაურეკე.
— დარწმუნებული ხარ?
— დაურეკე.
— თუ გამოძიებას დაიწყებენ, შეიძლება მამას მშობლის უფლებებიც კი ჩამოართვან.
— ამას ვერ გაბედავ.
— რატომ?
— იმიტომ, რომ მამა ყველაფერს გაძლევს.
ლერამ მხრები აიჩეჩა.
— მე თავისუფლება მინდა.
შემოტრიალდა და წავიდა.
ერთი საათის შემდეგ შესასვლელი კარი მის უკან გაიჯახუნა.
ტელეფონმა დამირეკა.
„შენი ბოლო დღეებია. სტუმრებს დაელოდე. — 13:42“
დიდხანს ვუყურებდი შეტყობინებას.
შემდეგ წავშალე.
ვიფიქრე, რომ ეს კიდევ ერთი ცარიელი მოზარდული მუქარა იყო.
შევცდი.
ოთხშაბათ დილით ზარი გაისმა.
ორი მოკლე ზარი.
დერეფანს ვწმენდდი, როცა კარი გავაღე.
ორი ქალი იდგა ზღურბლთან.
ერთი უფროსი იყო, მკაცრი სახით და ნაცრისფერი პალტოთი. მეორე ახალგაზრდა გახლდათ და პლანშეტი ეჭირა.
— სმირნოვების ოჯახი აქ ცხოვრობს? — მკითხა უფროსმა.
— დიახ.
— მეურვეობის სამსახურის წარმომადგენლები ვართ. შეიძლება შემოვიდეთ?
გული შემეკუმშა.
— რა მოხდა?
— არასრულწლოვნის მიმართ ფსიქოლოგიური და ფიზიკური ძალადობის შესახებ შეტყობინება მივიღეთ.
— რა?!
რაგოვამ საქაღალდე გახსნა.
— განცხადება ვალერია სმირნოვასგან შემოვიდა.
კედელს მივეყრდენი.
— ლერასგან?
ახალგაზრდა ქალმა თავი დამიქნია.
— სკოლის ფსიქოლოგს მიმართა. აცხადებს, რომ დედინაცვალი სისტემატურად ძალადობს მასზე, საკვებს უზღუდავს, ოთახში კეტავს და გუშინ სახეში დაარტყა.
— ეს ტყუილია!
ხმა ჩამიწყდა.
— არასოდეს დამირტყამს! არასოდეს!
რაგოვას სახე უგრძნობი დარჩა.
— გვაჩვენეთ ბავშვის ოთახი. შემდეგ გვსურს მაცივრისა და საერთო ოთახების დათვალიერებაც.
მომდევნო ორმოცი წუთი კოშმარი იყო.
უცხო ადამიანები ჩემს კარადებს ხსნიდნენ.
ამოწმებდნენ საკვების ვარგისიანობის ვადებს.
ამოწმებდნენ ლერას თეთრეულს.
ათვალიერებდნენ მის ტანსაცმელს.
— რატომ აქვს ბავშვის კარადაში მხოლოდ სამი თბილი სვიტერი? — მკითხა რაგოვამ.
— იმიტომ, რომ დანარჩენები თვითონ გადაყარა! თქვა, მათი ჩაცმა სამარცხვინოაო!
— გთხოვთ, ფაქტებით შემოვიფარგლოთ.
ახალგაზრდა ქალი განუწყვეტლივ იწერდა.
— სად არის ბავშვის მამა?
— მუშაობს. საწყობის დაცვის თანამშრომელია.
— მას პრევენციულ გასაუბრებაზე გამოვიძახებთ. თქვენც დაგიბარებთ.
რაგოვამ საქაღალდე დახურა.
— ოჯახს აღრიცხვაზე ავიყვანთ. თუ ძალადობის ფაქტი დადასტურდება, შეგვიძლია ბავშვის ოჯახიდან გამოყვანისა და დროებით განთავსების საკითხი დავაყენოთ.
— მაგრამ შეხედეთ! — სასოწარკვეთილმა ხელი შემოვავლე ოთახს. — ყველაფერი წესრიგშია. მაცივარი სავსეა. ბინა სუფთაა. თავისი ოთახი აქვს. ძვირადღირებული კომპიუტერი!
— ჩვენ მხოლოდ საცხოვრებელი პირობების მდგომარეობას არ ვამოწმებთ, — მითხრა რაგოვამ. — გოგონა ორი საათის განმავლობაში ტიროდა სკოლის ფსიქოლოგთან.
და წავიდნენ.
იატაკზე მათი ტალახიანი ნაკვალევი დარჩა.
მე კი ნელ-ნელა კედელთან ჩავცურდი.
ბინის სიჩუმე უცებ აუტანლად ხმამაღალი გახდა.
ლერა გვიან შუადღისას დაბრუნდა.
ზურგჩანთა ძირს მიაგდო, მაცივარი გახსნა, ვაშლი გამოიღო და მშვიდად ჩაკბიჩა.
— აქ იყვნენ? — მკითხა.
— დიახ.
ჩემს პირდაპირ დაჯდა.
თვალებში არც შიში იყო.
არც სინანული.
მხოლოდ ცივი, თავდაჯერებული კმაყოფილება.
— გითხარი, ასე იქნებოდა.
— რატომ გააკეთე ეს?
— იმიტომ, რომ ჭკუიდან გადამიყვანე.
— არასოდეს დამირტყამიხარ.
— მნიშვნელობა არ აქვს.
— მეურვეობის სამსახურმა ოჯახი აღრიცხვაზე აიყვანა.
ლერას გაეღიმა.
— და?
— რა გინდა?
— რომ ბოლოს და ბოლოს გაჩუმდე.
თვალები გაუმკაცრდა.
— თუ მინდა, შუაღამით მოვალ სახლში. თუ მინდა, საფულიდან ფულს ამოვიღებ. თუ მინდა, სკოლაში არ წავალ. შენ კი ერთ სიტყვასაც ვერ მეტყვი.
— რატომ?
წინ გადმოიხარა.
— იმიტომ, რომ თუ დამიყვირებ, ისევ მეურვეობის სამსახურში წავალ. ვიტყვი, რომ დამახრჩე.
ჰაერი გამეყინა.
— და იცი, მერე რა მოხდება? მამას პრობლემებს შეუქმნიან. სასამართლოებში მოუწევს სიარული. მე კი შეიძლება ბავშვთა დაწესებულებაში აღმოვჩნდე.
გაეღიმა.
— მამა ამას არასოდეს გაპატიებს.
წამოდგა.
— შამათი, მარინა.
ამ დროს შესასვლელი კარი გაიჯახუნა.
კოსტია.
მეურვეობის სამსახურის გამო სამსახურიდან ადრე გამოუშვეს. გაფითრებული, პალტო გახსნილი ჰქონდა და სამზარეულოში შემოვარდა.
— აქ რა ხდება?!
შემდეგ მე დამინახა.
— სოციალური სამსახურისგან დამირეკეს! მარინა, რა გაუკეთე?!
ლერა ერთ წამში შეიცვალა.
მოიკუნტა.
თვალებზე ცრემლები გაუჩნდა.
— მამიკო…
— რა მოხდა?
— ისევ დამიყვირა. მითხრა, ქუჩაში გამომაგდებსო.
კოსტია მაშინვე ჩაეხუტა.
შემდეგ მე შემომხედა.
— ნორმალური ხარ?! ბავშვს ნერვულ კრიზისამდე მიიყვანე!
— ეს ყველაფერი მან მოიგონა.
— ტყუი!
— არა. ცოტა ხნის წინ თვითონ აღიარა.
— ის ბავშვია!
— თოთხმეტი წლის გოგოა, რომელმაც ზუსტად იცის, რას აკეთებს.
კოსტიამ მუშტები შეკრა.
— საკმარისია! ამ სახლში აღარ მინდა ერთი ყვირილიც კი გავიგო. არ გინდა შეცვლა? კარგი. მაშინ დავშორდებით.
ლერას ხელი ჩაავლო.
ოთახში შეიყვანა.
კარი დაიხურა.
შემდეგ საკეტიც გადაკეტეს.
მე კი სამზარეულოში მარტო დავრჩი.
სისტემა იდეალურად მუშაობდა.
მამამ „ტანჯული“ გოგონა სასტიკი დედინაცვლისგან იხსნა.
მხოლოდ ერთი პრობლემა იყო.
ეს ჩემი ბინა იყო.
ჩემი ფული.
ჩემი სახლი.
და მომბეზრდა.
კიდევ ერთი საათი ვიჯექი სამზარეულოში.
კედლის საათის წამების ისარს ვუყურებდი.
ოცი წელი.
ამდენი დრო დამჭირდა, რომ ყველაფერი ამეშენებინა.
ბებიისგან მემკვიდრეობით მიღებული ბინა გავარემონტე.
ორ სამსახურში ვმუშაობდი.
ჩემს ცხოვრებაში კოსტია და მისი ათი წლის ქალიშვილი შემოვუშვი.
ვაჭმევდი.
ვაცმევდი.
მხარს ვუჭერდი.
მათ პრობლემებს ვითმენდი.
ახლა კი ჩემგან ელოდნენ, რომ საკუთარ სახლში მოსამსახურესავით მეცხოვრა.
რომ გავჩუმებულიყავი.
მეთმინა.
ფული მეხადა.
და მეშინოდეს, როდის მოიგონებდა ლერა კიდევ ერთ ისტორიას.
წამოვდექი.
საძინებელში შევედი.
კარადის ზემოდან ძველი სამგზავრო ჩანთა ჩამოვიღე.
მაგრამ საკუთარი ნივთების ჩალაგება არ დამიწყია.
კოსტიას ტანსაცმლით დავიწყე.
სვიტერები.
ჯინსები.
საცვლები.
შემდეგ აბაზანაში შევედი.
საპარსი.
შამპუნი.
კბილის ჯაგრისი.
ყველაფერი ჩანთაში ჩავაწყვე.
შემდეგ რამდენიმე სქელი, შავი ნაგვის პარკი გამოვიღე.
ლერას ოთახში შევედი.
არ დამიკაკუნებია.
კარი შევაღე.
კოსტია საწოლის კიდეზე იჯდა.
ლერა ტელეფონს ჩაჰკირკიტებდა.
ორივემ ამომხედა.
— აქედან გაეთრიეთ.
კოსტიამ გაოცებულმა შემომხედა.
— რა?
პირველი შავი პარკი ლერას საწოლზე დავაგდე.
— ორივემ.
— მარინა, გაგიჟდი?
— არა. ბოლოს და ბოლოს გონს მოვედი.
— სად წავიდეთ?
— ეს უკვე ჩემი პრობლემა აღარ არის.
— ღამეა!
— ოცდაოთხი საათი გაქვთ ნივთების შესალაგებლად.
ხმა მშვიდი მქონდა.
ალბათ ცხოვრებაში პირველად არ მიკანკალებდა.
— ხვალ, ამავე დროს, საკეტს შევცვლი.
კოსტიას სახე გაუწითლდა.
— ჩემი ხელფასი ორმოცდარვა ათასი რუბლია! ნორმალურად ერთოთახიან ბინასაც კი ვერ ვიქირავებთ!
— მაშინ ამაზე მანამდე უნდა გეფიქრა, სანამ გადაწყვეტდი, რომ მტერი მე ვიყავი.
ლერა წამოდგა.
— ამის უფლება არ გაქვს!
— მაქვს.
— მეურვეობის სამსახურში დავრეკავთ!
— დარეკე.
ტელეფონი ამოვიღე და ხელში მივეცი.
— ახლავე. ამ წუთას.
ლერა გაოგნებული მიყურებდა.
— დაურეკე ინსპექტორ რაგოვას.
ხმა ისევ მშვიდი მქონდა.
— და ჰკითხე, ვალდებულია თუ არა ბინის მესაკუთრე, კვლავ იცხოვროს ისეთ ადამიანებთან ერთად, რომლებიც იქ რეგისტრირებული არ არიან და რომელთა წინააღმდეგაც უკვე მიმდინარეობს ბავშვთა დაცვის სამსახურის გამოძიება.
ლერას სახე გაფითრდა.
კოსტიამ მძიმედ გადაყლაპა.
— მარინ…
— არა.
შევხედე.
— ახლა შენ გაჩუმდი.
ჩემი ქმარი ცხოვრებაში პირველად ვერაფერს ამბობდა.
— მეურვეობის სამსახური შეამოწმებს, სად გადახვალთ. თუ ლერასთვის სათანადო პირობების უზრუნველყოფა არ შეგიძლია, ამას შედეგები მოჰყვება. მე კი აღარ გავინადგურებ ცხოვრებას იმისთვის, რომ თქვენ კომფორტულად იცხოვროთ.
კოსტიამ თვალები დახარა.
მთელი მისი თავდაჯერებულობა გაქრა.
— მარინა… მოდი, დავილაპარაკოთ.
— რაზე?
— ჩვენ ხომ ოჯახი ვართ.
მწარედ გამეღიმა.
— ოჯახი არ აშანტაჟებს.
ლერას შევხედე.
— ოჯახი არ იპარავს.
შემდეგ კოსტიას შევხედე.
— და ოჯახი არ აყენებს არჩევანის წინაშე ადამიანს, რომლის სახლში ცხოვრობს.
ჩანთა ავიღე და ოთახიდან გამოვედი.
კოსტიას ნივთებით სავსე ჩანთა კართან დავდე.
შესასვლელი კარი გავაღე.
კიბის უჯრედიდან ცივი, ნესტიანი ჰაერი შემოვარდა.
ლერა ისევ მიყურებდა.
მის თვალებში უპირატესობის განცდა აღარ იყო.
მხოლოდ გაოცება.
ალბათ ცხოვრებაში პირველად გაიგო, რომ მუქარას საზღვარი აქვს.
— თავისუფლება გინდოდა, — ჩუმად ვუთხარი. — ახლა მიიღებ.
კოსტიამ შემომხედა.
— ჩვენ რა გვეშველება?
— ეს უკვე ჩემი საკითხი აღარ არის.
კარი მათ უკან დავხურე.
საკეტმა ჩუმად გაიჩხაკუნა.
და იმ წამს, უცნაურად, დანაშაულის გრძნობა საერთოდ არ მქონია.
მხოლოდ შვება.
ოცი წლის შემდეგ, პირველად, ჩემი სახლი ისევ ჩემი იყო.
მხოლოდ ერთი კითხვა დარჩა:
ნამდვილად მე ვიყავი სასტიკი დედინაცვალი, როგორც ლერა ამტკიცებდა — თუ ბოლოს და ბოლოს საკუთარი თავი დავიცავი იმ ოჯახისგან, რომელიც ნელ-ნელა მთლიანად მყლაპავდა?
