„ეს ძაღლის საჭმელია და არა სადღესასწაულო სადილი!“ — დედამთილის სიტყვების შემდეგ ანამ ისეთი რამ გააკეთა, რომ ყველას სუნთქვა შეეკრა
ანა სუფრას უკვე მესამედ ასწორებდა.
ჭიქები ბრწყინავდა, მაგიდაზე ორთქლიანი ხორცის ბულიონი იდგა, მის გვერდით კი ოქროსფრად შემწვარი შინაური კატლეტები, ოხრახუშის კარტოფილი და ახალი სალათი ელოდა სტუმარს. ახალგაზრდა ქალი უკვე სამი საათი იყო, რაც სამზარეულოში ფუსფუსებდა.
ეს იყო პირველი საკვირაო სადილი, რომელზეც დედამთილი, ოლგა პავლოვნა, მათი ქორწინების შემდეგ მათთან სტუმრად მოდიოდა.
ანა ნერვიულად ამოისუნთქა.
— ნუ ნერვიულობ, — უკნიდან ჩაეხუტა ქმარი, ვლადიმირი. — დედას გემრიელი კერძები უყვარს. შენ კი შესანიშნავად ამზადებ.
ანამ გაიღიმა.
მაშინ ჯერ კიდევ არ იცოდა, რომ რამდენიმე თვეში მხოლოდ ერთი წინადადება იქნებოდა საკმარისი იმისთვის, რომ მისი ქორწინებისთვის წერტილი დაესვა.
ოლგა პავლოვნა ზუსტად ორ საათზე მოვიდა.
შევიდა, დერეფანს თვალი მოავლო, შემდეგ კი მაგიდას შეხედა. სუფრის გაწყობა არ შეუქია, მხოლოდ თავი დაუქნია, თითქოს რაიმე გამოცდაზე იყო მოსული.
დაჯდა, წვნიანიდან ერთი კოვზი აიღო, დაყნოსა, შემდეგ გასინჯა.
სახე მაშინვე შეეცვალა.
— ეს რაღაც საშინელებაა. უფრო სასადილოს წყალწყალა წვნიანს ჰგავს. ბოსტნეულიანი წყალია.
ანას ხელში მომზადების კოვზი გაუშეშდა.
სამი საათის შრომა.
და ეს მხოლოდ „სასადილოს წყალწყალა წვნიანი“ იყო?
ვლადიმირმა უხერხულად სცადა ცოლის დაცვა.
— მე მგონი, ძალიან გემრიელია.
— რა თქმა უნდა, ასე ფიქრობ, — მაშინვე მიუგო დედამ. — უკვე მიეჩვიე ანას მომზადებულ საჭმელს.
კატლეტი ზედმეტად მარილიანი აღმოჩნდა.
კარტოფილი — ზედმეტად მაგარი.
სალათში ბოსტნეული ძალიან დიდი ნაჭრებით იყო დაჭრილი.
ხოლო ნამცხვარი, მისი აზრით, „სრულიად უგემური“ იყო.
წასვლის წინ ოლგა პავლოვნამ კიდევ ერთხელ მიაყენა შეურაცხყოფა:
— ნუ ნერვიულობ, ანა. მე გასწავლი, როგორ უნდა მოამზადო საჭმელი წესიერად. ჯერ ახალგაზრდა ხარ, გამოცდილება არ გაქვს.
ანა მხოლოდ იღიმოდა.
არ უთქვამს, რომ თოთხმეტი წლიდან ამზადებდა საჭმელს.
როდესაც დედამისი მძიმედ დაავადდა, მას სახლისა და უმცროსი და-ძმების მოვლა დაეკისრა. სამსახურში კი კოლეგები ხშირად ეხვეწებოდნენ, კიდევ ერთი ნაჭერი მისი გამომცხვარი ნამცხვარი მოეტანა.
მაგრამ ქმრის დედისთვის არაფერი იყო საკმარისად კარგი.
ამის შემდეგ სტუმრობები რეგულარული გახდა.
ყოველ კვირას ერთი და იგივე ხდებოდა.
საქონლის ხორცი ზედმეტად მშრალი იყო.
წვნიანში სტაფილო ძალიან დიდი ნაჭრებით ჰქონდა დაჭრილი.
კარტოფილის გრატენში კი, მისი აზრით, „ზედმეტად ბევრი კარტოფილი“ იყო.
ოლივიეს სალათში კი „უხარისხო“ ძეხვი დაემატებინა.
ერთხელ ანამ მთელი დილა ულამაზესი ვაშლის ღვეზელის გამოცხობას მოანდომა.
ოლგა პავლოვნამ პატარა ნაჭერი მოტეხა, დაღეჭა, შემდეგ კი დემონსტრაციულად თეფშის კიდეზე დააბრუნა.
— უმია.
ანა გაოგნებული შეჰყურებდა.
— მაგრამ რეცეპტის მიხედვით…
— რეცეპტი შენ მაგივრად საჭმელს ვერ მოამზადებს, — მიუგო დედამთილმა.
ხოლო მისი ქმარი?
დუმდა.
ყოველთვის დუმდა.
ხანდახან თვალებს დაბლა ხრიდა, ხანდახან დედას თავს უქნევდა, მაგრამ ერთხელაც არ უთქვამს:
„დედა, ეს უკვე მეტისმეტია.“
ერთ-ერთ კვირა დღეს ანამ კომბოსტოს კერძი მოამზადა.
ოლგა პავლოვნამ გასინჯა, შემდეგ ზიზღით გადადო თეფში.
— ასეთ რამეს ჩემს ძაღლსაც კი არ მივცემდი.
ანამ მაშინ უკვე ძლივს შეიკავა ცრემლები.
— ეს რეცეპტი თქვენ მომეცით, — თქვა ჩუმად.
— ჩემი რეცეპტით ასეთი რამის გაფუჭება შეუძლებელია.
ვლადიმირი კი ჭამას აგრძელებდა.
თითქოს არაფერი გაეგონა.
რამდენიმე კვირის შემდეგ ანამ უკვე შეწყვიტა განსაკუთრებული კერძების მომზადების მცდელობა. მაგიდაზე უბრალო მაკარონი, წიწიბურა და შემწვარი ქათამი დადგა.
ოლგა პავლოვნამ მხოლოდ ეს უთხრა:
— უკვე დანებდი?
ანა მას შეხედა.
— არა. უბრალოდ დავიღალე იმით, რომ რასაც არ უნდა მოვამზადებ, თქვენთვის ყოველთვის ცუდია.
დედამთილმა გაიღიმა.
— ყველას არ აქვს სამზარეულოში ნიჭი.
იმ მომენტში ანამ უკვე ზუსტად იცოდა: საქმე საჭმელში არ იყო.
დაბადების დღე, რომელმაც ყველაფერი შეცვალა
ოცდამერვე დაბადების დღეზე ანამ გადაწყვიტა, რომ არავის მისცემდა უფლებას, მისი დღე გაეფუჭებინა.
მან ულამაზესი სადღესასწაულო სუფრა მოამზადა.
მწვანილებით შეზავებული შემწვარი ხორცი.
განსაკუთრებული სალათები.
შინაური ღვეზელი, კენკრით მორთული.
პირველები მისი მშობლები მივიდნენ.
დედამისმა აღფრთოვანებით შეხედა სუფრას.
მამამ ხორცი გასინჯა და სიცილი დაიწყო.
— გოგო, ეს ფანტასტიკურია! მარინადის რეცეპტი მომეცი!
ყველამ სალათი შეაქო.
ღვეზელიც კი იმდენად მოეწონათ, რომ დამატებით აიღეს.
ანა ბოლოს და ბოლოს ბედნიერად გრძნობდა თავს.
ქმარი კი სიამოვნებით ჭამდა. ხორცის ორი ულუფა აიღო, შემდეგ კმაყოფილი გადაწვა სკამზე.
ცოტა ხნის შემდეგ ანას მშობლები სახლში წავიდნენ.
საღამოს შვიდი საათისთვის ზარი გაისმა.
კართან ოლგა პავლოვნა იდგა.
— ცოტა დამაგვიანდა. ერთ ნაცნობთან ვიყავი.
ანა ამჯერადაც თავაზიანი დარჩა.
ხელახლა გაშალა სუფრა.
ხელახლა გაათბო საჭმელი.
ხელახლა გაიღიმა.
დედამთილმა სალათი გასინჯა.
თავი გააქნია.
ხორციდან ნაჭერი მოჭრა.
ცხვირი შეიჭმუხნა.
შემდეგ ღვეზელიც გვერდზე გადადო.
— ანა, აქამდე თავს ვიკავებდი.
ანა გაქვავდა.
— მაგრამ ამის მოთმენა უკვე აღარ შეიძლება.
ოლგა პავლოვნამ სადღესასწაულო სუფრას თვალი მოავლო.
— ეს ძაღლის საჭმელია და არა სადღესასწაულო სადილი!
სიჩუმე ჩამოწვა.
ანამ ნელა დადო ჩანგალი.
— რა თქვით?
— სწორად გაიგე. ამით გაუმასპინძლდი სტუმრებს?
— ჩემს მშობლებს ძალიან მოეწონათ.
ოლგა პავლოვნამ ხელი ჩაიქნია.
— უბრალოდ ზრდილობიანები იყვნენ. ან საერთოდაც გემოვნება არ აქვთ.
ანას სახე გაფითრდა.
ნახევარი წელი.
ნახევარი წელი შეურაცხყოფა.
ნახევარი წელი მცდელობა.
ნახევარი წელი ქმრის დუმილი.
და ახლა, საკუთარ დაბადების დღეზე, საკუთარ სახლში, ისევ მას უნდა ეგრძნო თავი დამნაშავედ.
— თქვენ ჩემს სახლში ასე ვერ დამელაპარაკებით, — თქვა ანამ აკანკალებული ხმით.
— მე შენი დედამთილი ვარ, უფლება მაქვს სიმართლე გითხრა.
— არა. თქვენ არ გაქვთ უფლება, დამამციროთ.
ამ დროს ვლადიმირიც გამოვიდა მისაღები ოთახიდან.
— დედა უბრალოდ ცდილობს, დაგეხმაროს.
ანა გაოგნებული მიუბრუნდა.
— დაგვეხმაროს? მან თქვა, რომ ძაღლის საჭმელი მოვამზადე!
ვლადიმირმა მხრები აიჩეჩა.
— ჰო… მართლა არც ისე კარგად ამზადებ.
ანამ რამდენიმე წამით უბრალოდ შეხედა.
— ამას სერიოზულად ამბობ?
— დედა უბრალოდ გულწრფელია.
— შენ ნახევარი საათის წინ ხორცის ორი ულუფა შეჭამე.
— არ მინდოდა შენი დაბადების დღე გამეფუჭებინა.
ანამ მწარედ ჩაიცინა.
— თქვენ ჩემი დაბადების დღე არ გაგიფუჭებიათ. თქვენ ბოლო ნახევარი წელი გამიფუჭეთ.
ოლგა პავლოვნამ ჩაერია:
— ნუ ისტერიკობ, გოგო!
ამ დროს ანა წამოდგა.
მისი ხმა უცებ სრულიად მშვიდი გახდა.
— საკმარისია.
ორივენი გაჩუმდნენ.
— გარეთ.
— რა? — იკითხა ვლადიმირმა.
— შენც. დედაშენთან ერთად.
— ანა, ნუ მაცინებ!
— ეს ჩემი ბინაა. ის ჩემი მემკვიდრეობა იყო ჯერ კიდევ ჩვენს ქორწინებამდე. ახლა კი გთხოვთ, დატოვოთ.
ოლგა პავლოვნამ გულზე ხელი მიიდო.
— ვოლოგია, გესმის? შენი ცოლი ჩვენ გარეთ გვაგდებს!
მაგრამ ანა უკვე აღარ იხევდა უკან.
— ხუთი წუთი გაქვთ.
ვლადიმირმა მისი ხელის დაჭერა სცადა.
ანა მაშინვე მოშორდა.
— არ შემეხო.
კაცი გაშეშდა.
— თუ არ წახვალთ, პოლიციას გამოვიძახებ.
ათი წუთის შემდეგ ვლადიმირი სპორტული ჩანთით ხელში დერეფანში იდგა.
ოლგა პავლოვნა კი უკვე სადარბაზოში ჩიოდა:
— წამოდი, შვილო. ჩემთან დაიძინე. მერე მიხვდება, რა დაკარგა.
ანამ კარი დახურა.
გასაღები გადაატრიალა.
და პირველად ბოლო თვეების განმავლობაში მის გარშემო სრული სიჩუმე ჩამოწვა.
იმ საღამოს ანამ რაღაც გააცნობიერა
სამზარეულოში დაბრუნდა.
მაგიდასთან დაჯდა.
ჩანგალი აიღო.
სალათი გასინჯა.
გემრიელი იყო.
ხორცი გასინჯა.
რბილი, წვნიანი, შესანიშნავი.
ღვეზელიდან ერთი ლუკმა აიღო.
ანას გაეღიმა.
პრობლემა საჭმელი არ იყო.
საერთოდ არასდროს ყოფილა.
დედამთილი მის მომზადებულ კერძებს კი არ აკრიტიკებდა.
მას ანას გატეხვა უნდოდა.
სურდა, ანას მუდმივად ემტკიცებინა, რომ მისი შვილისთვის საკმარისად კარგი იყო.
ხოლო ვლადიმირი?
ყოველი დუმილით ის დედას ირჩევდა.
მეორე დილით ერთმანეთის მიყოლებით რამდენიმე ზარი შემოვიდა.
— დედას ბოდიში უნდა მოუხადო! — მოითხოვა ვლადიმირმა. — შენ გამო ცუდად გახდა!
ანამ მშვიდად უპასუხა:
— ბოდიშს არ მოვიხდი.
— ერთი სადილის გამო ანგრევ ჩვენს ქორწინებას?
ანა ცოტა ხნით გაჩუმდა.
— სადილის გამო არა.
შემდეგ დაამატა:
— იმიტომ, რომ მივხვდი: ჩემს ქმარს შეეძლო ჩემს გვერდით დამდგარიყო, მაგრამ ის ყოველთვის დედას ირჩევდა.
ამის შემდეგ ტელეფონი გათიშა.
და განქორწინებაზე განცხადება შეიტანა.
განქორწინება სწრაფად დასრულდა. მათ საერთო შვილები არ ჰყავდათ და არც ისეთი საერთო ქონება ჰქონდათ, რომლის გამოც თვეების განმავლობაში უნდა ედავათ ერთმანეთისთვის.
როდესაც ანა სასამართლოს შენობიდან გამოვიდა, კიბეებზე შეჩერდა.
ღრმად ჩაისუნთქა.
თავს მსუბუქად გრძნობდა.
იმ საღამოს ისევ დაიწყო საჭმლის მომზადება.
არა იმისთვის, რომ ვინმესთვის რამე დაემტკიცებინა.
არა იმისთვის, რომ დედამთილი საბოლოოდ კმაყოფილი დარჩენილიყო.
არამედ საკუთარი თავისთვის.
ბოსტნეულთან ერთად თევზი შეწვა, ახალი სალათი მოამზადა და შემდეგ ლამაზად გაიშალა სუფრა.
ერთი თეფში.
ერთი ჭიქა.
ერთი სანთელი.
მაგიდასთან დაჯდა და ღიმილით გასინჯა საჭმელი.
— ეს ნამდვილად გემრიელია, — ჩუმად თქვა.
და პირველად აღარ აინტერესებდა, რას ფიქრობდა მასზე ვინმე სხვა.
რადგან ანამ ბოლოს და ბოლოს გაიგო:
არ არის საჭირო, საკმარისად კარგი იყო იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც მხოლოდ მაშინ არიან კმაყოფილი, როცა ამისთვის შენ თავს პატარა და უმნიშვნელოდ გრძნობ.
იმ საღამოს კი სუფრასთან მხოლოდ ერთი ადამიანი იჯდა.
და ის ადამიანი ბოლოს და ბოლოს არ აკრიტიკებდა მას.
არამედ ამაყობდა მისით.
ერთი წლის შემდეგ
ანამ ისევ გაშალა სუფრა.
მაგიდაზე იგივე თეთრი სუფრა იყო, მაგრამ ახლა მისი ხელები აღარ კანკალებდა, როცა მას ასწორებდა.
სამზარეულოდან დარიჩინისა და გამომცხვარი ვაშლის სურნელი გამოდიოდა.
ზარი გაისმა.
ანამ კარი გააღო.
იქ მისი დედა და მამა იდგნენ, ხელში ღვინის ბოთლითა და ყვავილების თაიგულით.
— გილოცავ დაბადების დღეს, ჩემო გოგო! — დედამ ჩაეხუტა.
ანამ გაიღიმა.
მაგიდაზე ახალი გამომცხვარი ღვეზელი ელოდა მათ.
მამამ ერთი ნაჭერი მოიჭრა, გასინჯა და კმაყოფილმა თავი დაუქნია.
— აი, ამისგან კიდევ ორი ნაჭერი მინდა.
ანას გაეცინა.
— მხოლოდ ორი?
ყველამ გაიცინა.
შემდეგ ანამ ერთი წამით შეხედა ცარიელ სკამს, სადაც ოდესღაც ვლადიმირი იჯდა.
მას აღარ ჰქონდა წყენა.
აღარ ჰქონდა ტკივილი.
მხოლოდ მადლიერება.
რადგან ბოლოს და ბოლოს მიხვდა, რომ ზოგჯერ ურთიერთობის დაკარგვა ყველაზე დიდი დანაკარგი არ არის.
ყველაზე დიდი დანაკარგი ისაა, როცა ძალიან დიდხანს ვკარგავთ საკუთარ თავს მხოლოდ იმისთვის, რომ სხვას მოვეწონოთ.
ანამ ჭიქა ასწია.
— იმაზე, რომ არასდროს მოვიხადოთ ბოდიში იმის გამო, ვინც ვართ.
დედამ მას ჭიქა მიუჭახუნა.
— და იმაზე, რომ ყოველთვის გვყავდეს გვერდით ადამიანი, რომელიც ჩვენს დაპატარავებას კი არ ცდილობს, არამედ გვახსენებს, რამდენად ძვირფასები ვართ.
ანას გაეღიმა.
შემდეგ ღვეზელიდან კიდევ ერთი ნაჭერი მოიჭრა.
ახლა უკვე აღარავის ეკითხებოდა:
„გემრიელია?“
პასუხი თავადაც იცოდა.
და ეს იყო მისი ნამდვილი გამარჯვება.
