რა თქმა უნდა — ქვემოთ არის ისტორიის უფრო ემოციური, ბუნებრივი და მკითხველისთვის საინტერესო ქართული ვერსია, შენარჩუნებული აქვს მთავარი სიუჟეტური შემობრუნებები და ძლიერი დასასრული.
— ხელი აიღე, დედა. სახრახნისი გამივარდება.
ვალენტინამ მაშინვე ხელი უკან წაიღო.
ხრახნი გვერდულად შევიდა და ვიტალიმ კბილებში გამოსცრა:
— ჯანდაბა…
— ვიტალია… მაშინ მე სად უნდა წავიდე?
— დედა, გთხოვ, თავიდან ნუ იწყებ. ყველაფერს მოვაგვარებთ. ქუჩაში ხომ არ დაგაგდებთ.
მინდვრებიდან ნესტიანი თივისა და კვამლის სუნი მოდიოდა.
სახლი ორმოცდათორმეტი წლის იყო.
ვალენტინამ და მისმა ქმარმა, ტიხონმა, ეს სახლი საკუთარი ხელებით ააშენეს. ყოველი სამუშაო დღის შემდეგ სახლში ბრუნდებოდნენ და საღამომდე აგურის სამ რიგს მაინც აწყობდნენ. დუღაბს აბანოს გვერდით, ძველ გობში ზელდნენ.
ახლა კი სახლი ერთ მილიონ ცხრაასი ათას რუბლად იყიდებოდა.
მყიდველი უკვე ორჯერ იყო მოსული. მეორედ შვილიც წამოიყვანა და საზომი ლენტიც ჰქონდა.
ვალენტინა პატარა დროებით ნაგებობაში დაბრუნდა და ვიწრო საწოლზე ჩამოჯდა.
ეს პატარა სახლი ტიხონმა 1978 წელს ააშენა.
ერთი ოთახი.
პატარა ღუმელი.
ერთი ფანჯარა ბაღისკენ.
სახურავი — უბრალო, ორფერდა.
ზაფხულობით აქ მურაბას ხარშავდნენ დიდ თასში და ხახვს გაზეთებზე აშრობდნენ.
ზამთარში კი არასდროს ათბობდნენ.
ამის საჭიროება უბრალოდ არ იყო.
მაგრამ ახლა ვალენტინა 20 მაისიდან სწორედ აქ ცხოვრობდა.
კარი უკვე კარგად აღარ იკეტებოდა. მინდვრებიდან მომავალი ქარი მას გამუდმებით აღებდა.
ამიტომ კარს ძველი, სპილენძის ერთკილოგრამიანი საწონი უდგა.
ეს საწონი მას მარცვლეულის მიმღებ პუნქტში ოცდათერთმეტწლიანი მუშაობის შემდეგ პენსიაზე გასვლისას აჩუქეს.
ოცდათერთმეტი წლის განმავლობაში სწორედ ეს საწონი იდო იქ სასწორზე.
ვალენტინამ ხელში აიღო.
მის სიმძიმეს კარგად იცნობდა.
შემდეგ კი კართან დადგა.
შვილის სახლში სინათლე ენთო.
ახალი პლასტმასის ფანჯრის მიღმა ჟანა ხალათში დადიოდა, ქვაბში რაღაცას ურევდა და ტელეფონზე საუბრობდა.
ვალენტინამ ძველი, ლურჯი ემალის ჩაიდანი პატარა ელექტროქურაზე დადგა.
მერე გაახსენდა.
დენი ოთხშაბათს გამორთეს.
ისევ.
— კარგი, — ჩაილაპარაკა მან. — მაშინ კლავდიასთან მომიწევს წასვლა.
ჩაიდანი აიღო და ეზო გადაკვეთა.
ლურჯი იყო, სასტვენი ჰქონდა და ცხვირზე პატარა ჩამოტეხილი ადგილი.
ვალენტინამ ქუჩა სწრაფად გადაიარა.
არ უნდოდა, ფანჯრიდან ვინმეს დაენახა.
ვიტალი დერეფანში იდგა და დედას უყურებდა.
ფიქრობდა, რომ დედას შეეძლო ერთხელ მაინც შეეწყვიტა მთელი ქუჩის წინ თავის შერცხვენა.
დენი მისი დასასჯელად არ გამოურთავთ.
ელექტროგაყვანილობა ძველი იყო.
ერთი ნაპერწკალი და მთელი სახლი შეიძლება დამწვარიყო.
თანაც, გაზაფხულზე ისედაც რაიონულ ცენტრში უნდა გადასულიყო.
იქ ექიმებიც ჰყავდა, მაღაზიებიც და მის ასაკში მყოფი ხალხიც.
იქ უკეთ იქნებოდა.
ყოველ შემთხვევაში, ამას უმეორებდა საკუთარ თავს ვიტალი.
მაგრამ მაშინ რატომ უჩნდებოდა გულში ასეთი უსიამოვნო შეგრძნება, როცა დედას ჩაიდნით ქუჩის გადაკვეთისას ხედავდა?
ქალიშვილი მოსალოდნელზე ადრე დაბრუნდა
ლარისა პარასკევს ჩამოვიდა, მთელი ერთი დღით ადრე, ვიდრე დაპირებული ჰქონდა.
ჩანთით ხელში ეზოში შევიდა და მაშინვე დაინახა აბრა.
იყიდება.
რამდენიმე წამი გაჩერდა.
შემდეგ ჭიშკარი გააღო და სახლისკენ კი არ წავიდა, არამედ პატარა დროებითი ნაგებობისკენ, საიდანაც სინათლე გამოდიოდა.
— დედა.
ვალენტინა მაშინვე არ შემობრუნებულა.
ჯერ ჩაიდანი დადგა.
შემდეგ ხელები წინსაფარზე შეიმშრალა.
მხოლოდ ამის შემდეგ შეხედა ქალიშვილს, თითქოს სახის გამომეტყველების დასამალად რამდენიმე წამი სჭირდებოდა.
— ლაროჩკა… რატომ არ დამირეკე?
— დედა… რა არის ეს აბრა ჭიშკარზე?
— აჰ, ეგ? ვიტალიკმა დაკიდა. გაიხადე ქურთუკი. ჩაის გაგიკეთებ.
ვახშამი სახლში ჭამეს.
ლარისამ ძლივს იცნო საკუთარი ბავშვობის სახლი.
მისაღებსა და სასადილო ოთახს შორის კედელი დაენგრიათ და ახლა ერთი დიდი ოთახი იყო.
შუაში ახალი კუთხის დივანი იდგა.
დედის ძველი კომოდი აღარ ჩანდა.
კედელზე მხოლოდ უფრო ღია ფერის მართკუთხა ადგილი დარჩენილიყო — იქ, სადაც ოდესღაც კომოდი იდგა.
ჟანამ ლარისას თეფში დაუდო და მის პირდაპირ ჩამოჯდა.
— არ მიწყინო, რომ არეულობაა. თითქმის დავასრულეთ. ფარდებს ველოდებით.
— რამდენი დაგიჯდათ ყველაფერი?
— ჯობია არ მკითხო. ვიტალიკმა სესხი აიღო. რვაასი ათასი რუბლი.
ვალენტინა მაგიდის ბოლოში იჯდა.
ზუსტად იქ, სადაც ადრე მარილის საყრელი იდგა.
თითქმის არაფერს ამბობდა.
პურს სწრაფად იღებდა, თეფშს უყურებდა და ისე ჭამდა, თითქოს ეშინოდა, სხვებისთვის ზედმეტი ადგილი არ დაეკავებინა.
— დედა, ასე სწრაფად რატომ ჭამ? ჩვენთან დარჩი.
— ვჭამე. ქათმებს უნდა დავუყარო საჭმელი.
მის უკან კარი დაიხურა.
ვიტალიმ თეფში გვერდზე გასწია და დას პირდაპირ შეხედა.
— ეს სახლი ჩემია, ლარისა. უკვე ხუთი წელია. დედამ ნებით გადმომიფორმა.
— ვიცი.
— მაშინ ასე რატომ მიყურებ?
— შენც იცი რატომ.
— ამ სახლში რვაასი ათასი რუბლი ჩავდე. რომ გავყიდი, დედას პატარა ბინას ვუყიდი რაიონულ ცენტრში. იქ მის ასაკში ხალხი ეყოლება გვერდით. პოლიკლინიკაც ახლოსაა. ამაში რა არის ცუდი?
ჟანამ მაშინვე თავი დაუქნია.
— ხუთი წელია მასზე ჩვენ ვზრუნავთ, ლარისა. ხუთი წელი. შენ წელიწადში ერთხელ ჩამოდიხარ და მერე ჩვენ გვასწავლი, როგორ ვიცხოვროთ.
ლარისამ არაფერი უპასუხა.
რადგან მათ სიტყვებში სიმართლის ნაწილი მართლაც იყო.
და სწორედ ამ სიმართლეზე ააშენეს ხუთი წლის განმავლობაში საკუთარი გამართლების მთელი ისტორია.
იმ ღამეს
გვიან საღამოს ლარისა გარეთ გავიდა.
პატარა ნაგებობაში სინათლე ენთო.
დედამისი საწოლზე იჯდა, მხრებზე ქურთუკი ჰქონდა მოხვეული და წინდას კერავდა.
— დედა. ჩემთან წამოდი. ხვალ ნივთებს შევკრავთ და წავალთ.
— მე არსად მივდივარ.
— მაგრამ ეს სახლი უკვე შენი აღარ არის.
ვალენტინამ ნელა ასწია თავი.
მის თვალებში არც ბრაზი იყო და არც ცრემლები.
ეს სიმშვიდე ლარისას ტირილზე მეტად შეაშინა.
— ვიცი, — თქვა დედამ ჩუმად. — ჩემი აღარ არის.
თავი ისევ დახარა და კერვა განაგრძო.
„შენგან არაფერი მჭირდება“
მეორე დილით ლარისამ პატარა სკამზე კონვერტი დადო.
— აქ ორმოცი ათასი რუბლია. შეშისთვის, ნახშირისთვის, რაც დაგჭირდება.
ვალენტინამ კონვერტს შეხედა.
არ შეხებია.
— წაიღე.
— დედა…
— წაიღე, ლაროჩკა. შენგან არაფერი მჭირდება.
— გაცივდები.
— გავუძლებ.
— მაშინ მაინც გამათბობელი აიღე. ზეთის გამათბობელი წამოვიღე. მანქანაშია.
— ისიც წაიღე.
ლარისა საწოლზე ჩამოჯდა და ატირდა.
ხმამაღლა არა.
უბრალოდ უსუსურობისგან.
დედა მის გვერდით მიუჯდა და გამხმარი ხელით ზურგზე მოეფერა.
მაგრამ კონვერტს მაინც არ შეხებია.
მოგვიანებით ლარისა მეზობელ კლავდია მირონოვნასთან მივიდა.
ეს მოხუცი ქალი მათ ეზოში მომხდარ ამბებს ყველაზე უკეთ იცნობდა.
— სულ ჩემთან მოდის, — თქვა კლავდიამ. — აქ ჩაის ადუღებს, ზის და ვლაპარაკობთ. ვუთხარი: „ვალია, ქალიშვილის ფული აიღე-მეთქი.“ მაგრამ უარს ამბობს. ყოველთვის ამაყი იყო.
— ხშირად მოდის?
— გაზაფხულიდან მოყოლებული ყოველ მეორე დღეს.
— დენი?
— ხან არის, ხან არა. ვიტალიკი ამბობს, სადენები საშიშიაო.
სახლში დაბრუნებულმა ლარისამ დედა ძველი სპილენძის საწონის წმენდაში დაინახა.
ნაჭრითა და ნაცრით ხეხავდა, სანამ არ გააპრიალა.
— დედა, მაგას რატომ წმენდ?
— სისუფთავე მიყვარს.
— მაგრამ ეს ძველი საწონი რად გინდა?
ვალენტინამ ფანჯრის რაფაზე ფრთხილად დადო.
— ოცდათერთმეტი წელი ამით ამოწმებდნენ ჩემს სამუშაოს.
ლარისამ წარბები შეკრა.
— როგორ?
— როცა შემმოწმებელი მოდიოდა, სასწორზე ეტალონურ საწონს დებდა და ისარს უყურებდა. ერთხელაც კი არ მომიტყუებია ჩემი სასწორი.
მან თითები სპილენძზე გადაატარა.
— მარცვლეული, რომელსაც ვწონიდი, ყოველთვის სხვისი იყო. ჩემი არა.
სუსტად გაეღიმა.
— როცა სხვის საკუთრებას წონი, საკუთარ ნივთზე უფრო ზუსტად უნდა დაითვალო.
ლარისას ჯერ კიდევ არ ესმოდა, რას გულისხმობდა დედა.
მაგრამ მალე ყველაფერი გასაგები გახდებოდა.
სახლი, რომელიც სინამდვილეში მისი არ იყო
მყიდველს ნიკოლაი პავლოვიჩი ერქვა.
ოთხშაბათს თეთრი მანქანით მოვიდა. შვილიც ახლდა და საზომი ლენტიც ჰქონდა.
ყველაფერი გაზომეს.
ეზო.
კედლები.
სხვენი.
ფანჯრის ქვეშ კედელზეც კი დააკაკუნეს.
— მოხუცი ქალიც სახლს მოჰყვება? — იკითხა ნიკოლაიმ.
— დედაჩემია, — უპასუხა ვიტალიმ. — გაზაფხულზე რაიონულ ცენტრში გადავა.
— ეგ უკვე გადაწყვეტილია.
მყიდველს წინასწარ თანხაც ჰქონდა გადახდილი.
ასი ათასი რუბლი.
ფული ვიტალის ნათლია პიოტრთან ინახებოდა.
ვალენტინა დაელოდა, სანამ თეთრი მანქანა გზის ბოლოს გაქრებოდა.
შემდეგ სახლში შევიდა მარილის ასაღებად.
— ოცდათერთმეტი დეკემბერი, — თქვა ჩუმად.
— რა?
— მაშინ უნდა წავიდე, ხომ?
— დედა, დაისვენე.
— გეკითხები: ოცდათერთმეტში?
— კი. ოცდათერთმეტში. რატომ იქცევი ბავშვივით?
იმავე კვირას ვიტალიმ მისი პატარა ნაგებობის კარზე საკეტი დაამაგრა.
— ქარმა რომ არ გააღოს, — განმარტა.
საკეტი გარედან იყო.
იმავე საღამოს ვალენტინამ სახრახნისი აიღო და საკეტი შიგნით გადაიტანა.
მეორე დილით ვიტალიმ ისევ გარეთ დაამაგრა.
ამის შესახებ არც ერთს აღარ უსაუბრია.
შემდეგ თორმეტი წლის ეგორმა დეიდას შეტყობინება მისწერა.
მოკლე იყო და შეცდომებით სავსე:
„დეიდა ლარ, მამამ ბებიას შეშა არ დაუჩეხა. ბებია ფარდულში ხის ნაფოტებს აგროვებს. მამამ თქვა, ახალ წლამდე გაძლოსო.“
თორმეტი წლის ბიჭმა ის გაიგო, რისი დანახვაც უფროსებს არ უნდოდათ.
სპილენძის საწონი სუფრაზე
ნოემბრის დასაწყისში ფარდებიც ჩამოიტანეს.
ჟანამ წვეულება მოაწყო.
მაგიდა საჭმლით იყო სავსე.
ახალი ჭერი ოთახში ბრწყინავდა.
კლავდია და მისი ქმარი მოვიდნენ.
პიოტრი და მისი ცოლიც.
ჟანას დედა რაიონული ცენტრიდან ჩამოვიდა.
ვიტალის რამდენიმე თანამშრომელიც იქ იყო.
ნიკოლაი პავლოვიჩიც მიიწვიეს გარიგების აღსანიშნავად, მიუხედავად იმისა, რომ გაყიდვა ჯერ საბოლოოდ გაფორმებული არ იყო.
ლარისა დილით ჩამოვიდა.
მთელი დღე თითქმის არაფერი უთქვამს.
ვალენტინა მაგიდის ბოლოში დასვეს, კართან ახლოს.
მუქი კაბა ეცვა — ის, რომელსაც ადრე სკოლაში მშობელთა კრებებზე იცვამდა.
წინსაფარი კი არ გაუხდია.
როცა ყველას ჭიქა ეჭირა, ვიტალი წამოდგა.
— ჰოდა, რადგან ყველა აქ ხართ…
გაიღიმა.
— მე და ჟანამ ყველაფერი გადავწყვიტეთ. სახლი გავარემონტეთ, ბევრი ფული ჩავდეთ და ახლა გაცილებით მეტი ღირს. ბეიც გადახდილია. ნიკოლაი პავლოვიჩი დაადასტურებს.
სტუმრებმა თავი დაუქნიეს.
— გაზაფხულზე სახლს ვყიდით. დედა რაიონულ ცენტრში გადავა. იქ ხალხიც ეყოლება და პოლიკლინიკაც ახლოსაა.
— ზუსტად, — დაეთანხმა პიოტრი. — მოხუც ქალს აქ, სოფელში, მარტო რა უნდა?
ჟანას დედამაც მხარი დაუჭირა.
— თავის ტოლ ხალხთან გაცილებით ბედნიერი იქნება.
ვალენტინამ ნელა გასწია თეფში.
შემდეგ ხელი წინსაფრის ქვეშ შეაცურა.
სპილენძის საწონი ამოიღო.
და მაგიდის შუაში დადო.
მაგიდა ოდნავ შეირხა.
ჩანგლებმა და კოვზებმა წკარუნი დაიწყეს.
საუბარი მაშინვე შეწყდა.
— ვიტალი, — თქვა ვალენტინამ ჩუმად.
— ამ სახლს ვერ გაყიდი.
ვიტალის გაეცინა.
მაგრამ მასთან ერთად არავის გაუცინია.
— დედა… ყველას წინაშე არა.
— სწორედ ყველას წინაშე.
მან ისევ შეაცურა ხელი წინსაფრის ქვეშ და დაკეცილი დოკუმენტი ამოიღო.
ნელა გაშალა.
ხელისგულით გაასწორა.
შემდეგ ისე შემოატრიალა, რომ ყველას დაენახა.
ახალი ჭაღის ქვეშ ლურჯი ოფიციალური ბეჭედი ჩანდა.
— აქ ყველაფერი წერია, — თქვა მან.
ვიტალი დოკუმენტს მიაშტერდა.
— რას გულისხმობ?
— იმ პირობებს, რომლითაც სახლი გადმოგეცა.
ფურცელზე მიუთითა.
— შენ ვალდებულება აიღე, რომ სიცოცხლის ბოლომდე მომცემდი საჭმელს, სითბოს, მოვლას და საცხოვრებელს.
შემდეგ პირდაპირ შეხედა შვილს.
— და ჩემს თანხმობის გარეშე ამ სახლს ვერ გაყიდი.
ნიკოლაი პავლოვიჩმა სათვალე გაიკეთა და დოკუმენტს დახედა.
— ეს უვადო მოვლა-პატრონობის ხელშეკრულებაა?
— დიახ.
— რეგისტრირებულია?
— დიახ.
— როდის?
— 2020 წლის ხუთ აგვისტოს.
ვიტალის სახე გაფითრდა.
— შენ იცოდი?
— ხუთი წელია.
— რატომ არაფერი მითხარი?
ვალენტინამ მშვიდად შეხედა.
— იმიტომ, რომ მინდოდა მენახა, რას გააკეთებდი.
არავინ განძრეულა.
არავინ ხმა ამოიღო.
შემდეგ ვალენტინა კლავდიასკენ შებრუნდა.
— უთხარი მათ. რამდენჯერ მოვდიოდი შენთან?
კლავდიამ მაგიდას დახედა.
— გაზაფხულიდან ყოველ მეორე დღეს.
— შეშას ვისგან ვყიდულობდი?
— კოლიასგან. ორი ათას რუბლად. მე თვითონ ვიდექი იქ, როცა გადაიხადე.
ვალენტინამ ხელი საწონზე დაადო.
— დენი გამორთეს. ჩემი ქურა გათიშეს. ჩემი კარის საკეტი გარეთ გადაიტანეს. ჩემი ნივთები ოთახიდან გამოიტანეს.
შვილს შეხედა.
— ეს მოვლა არ არის, ვიტალი.
— ეს უყურადღებობა არ არის.
— სწორედ რომ არის.
— დედა, არ მინდოდა შენთვის ზიანის მიყენება.
— ვიცი.
— მეგონა, რაიონულ ცენტრში უკეთ იქნებოდი.
— ვიცი, რას ფიქრობდი.
ცოტა ხნით გაჩერდა.
— სწორედ ეს არის პრობლემა.
ჟანა ისე სწრაფად წამოხტა, რომ სკამმა იატაკზე გაიხეხა.
— ვალენტინა! საერთოდ ხვდებით, რას აკეთებთ? ექვსი თვე ვარემონტებდით ამ სახლს!
— ჩემს სახლს, — უპასუხა ვალენტინამ.
— მე არასდროს მითქვამს, კედლები დაგენგრია!
— ვიტალიკ!
ჟანა ქმარს მიუბრუნდა.
— უთხარი რამე!
ვიტალიმ არაფერი თქვა.
წითელი სახით იჯდა და ჭიქა ისე ძლიერ ეჭირა, ხელი უკანკალებდა.
ამ დროს ეგორმა მამას სახელოზე მოქაჩა.
— მამა…
ვიტალიმ შეხედა.
— ბებია მართლა აგროვებს ხის ნაფოტებს ფარდულში.
ოთახში კვლავ სიჩუმე ჩამოვარდა.
ოცდაათი დღე
ნიკოლაი პავლოვიჩი იმავე საღამოს წავიდა და საჭმელიც აღარ დაუსრულებია.
ორშაბათს თავისი შვილი გამოგზავნა ბეს დასაბრუნებლად.
პიოტრმა ფული იმავე შაქრის ტომრით გამოიტანა.
დიდხანს იდგა მანქანასთან და ცდილობდა აეხსნა, რომ არაფერი იცოდა და თავადაც მოატყუეს.
ვალენტინამ ღობიდან შეხედა.
— პიოტრი, შენი საკომისიო წინასწარ არ დაითვალო.
მან გადაყლაპა.
— ბოლოს დაითვალე.
ჟანამ სამშაბათს ნივთების ჩალაგება დაიწყო.
უზარმაზარი ყავისფერი კუთხის დივანი კარში ვერ გადიოდა.
გვერდულადაც არა.
ვერც ვერტიკალურად.
ბოლოს ეზოში დაჭრეს.
მთელი ქუჩა უყურებდა.
ჟანა გადამტანებს უყვიროდა.
ვიტალი კი ყოველდღე იწყებდა დედასთან მისვლას.
პატარა სკამზე ჯდებოდა დროებით ნაგებობაში.
— დედა. ახლა ამ სესხს რა ვუყო?
— იმუშავე.
— ხომ იცი, ამას ბოროტი განზრახვით არ ვაკეთებდი?
— ვიცი.
— მეგონა, შენთვის უკეთესი იქნებოდა.
— ვიცი, რას ფიქრობდი.
თავი დახარა.
შემდეგ ჯიბიდან სახრახნისი ამოიღო.
უსიტყვოდ გავიდა.
დედის კარიდან საკეტი მოხსნა.
ხრახნების ნახვრეტები თეთრი შპაკლით ამოავსო.
შემდეგ თითი შარვალზე მოიწმინდა.
ხელშეკრულების გაუქმება 23 დეკემბერს, შემნახველი ბანკის ზემოთ მდებარე ოფისში გაფორმდა.
ვალენტინამ ხელი მოაწერა თავისი სუფთა, სკოლისებური ხელწერით — იმავე ხელწერით, რომლითაც ოცდათერთმეტი წელი სამუშაო საბუთებს ავსებდა.
ვიტალიმაც მოაწერა ხელი.
შემდეგ უბრალოდ იჯდა და მაგიდას უყურებდა, სანამ მისი სახელი არ გამოიძახეს.
რემონტი კი სახლში დარჩა.
პლასტმასის ფანჯრები.
ახალი იატაკი.
ახალი ჭერი.
ყველაფერი.
— არა უშავს, — უთხრა ვალენტინამ ლარისას. — ბოლოს და ბოლოს, ჩემი შვილიშვილი გამოიყენებს.
ახალი წლის ღამეს ვალენტინამ შვიდი თვის შემდეგ პირველად დაიძინა საკუთარ სახლში.
ღუმელი თავად დაანთო.
შუაღამემდე ცოტა ხნით ადრე დაწვა.
და შვიდი თვის შემდეგ პირველად ეძინა დილის რვა საათამდე.
ორი ჭიქა ჩაი
ექვსი თვე გავიდა.
მაისში ლარისა შაბათ-კვირისთვის ჩამოვიდა.
ჭიშკრიდან აბრა „იყიდება“ უკვე მოხსნილი იყო.
მხოლოდ ორი პატარა ნახვრეტი დარჩენილიყო.
ვალენტინას ისინი ვაშლის ხის ფისით ამოევსო.
დიდ ოთახში ფანჯრის რაფაზე ისევ იდგა სპილენძის საწონი.
მზის სხივებში ბრწყინავდა.
გვერდით პატარა პაკეტებში ჩაყრილი თესლები ეწყო.
„სტაფილო.“
„ასტერები — კლავდიასგან.“
ეგორი ახლა ყოველ შაბათს მიდიოდა ბებიასთან.
ავტობუსით მარტო მგზავრობდა.
9:15-ზე გადიოდა.
ვიტალიც მოდიოდა.
ყოველ შაბათს არა.
მაგრამ სულ უფრო ხშირად.
თებერვალში მან უბრალოდ თოვლი გადაყარა კარიდან გზამდე და ისე წავიდა, სახლში არც შესულა.
აპრილში ჩრდილოეთის მხარეს ღობე შეაკეთა.
ფულის აღებაზე უარი თქვა.
იმ მაისის დილას ვალენტინამ ფანჯრიდან თავისი შვილი დაინახა.
ღობის გვერდით შეშას ჩეხავდა.
მან ძველი ლურჯი ჩაიდანი, ჩამოტეხილი ცხვირით, ქურაზე დადგა.
შემდეგ კარადიდან ორი ჭიქა გამოიღო.
ჩაიდანმა სასტვენი დაიწყო.
ვალენტინამ ქურა გამორთო და ფანჯარაში გაიხედა.
ვიტალი შეშას აწყობდა.
წესრიგიანად.
მორი მორზე.
ზუსტად ისე, როგორც მამამ ასწავლა.
ვალენტინას გაეღიმა.
მას შვილისთვის არაფერი წაურთმევია.
მისი ცხოვრება არ დაუნგრევია.
მისი დასჯა არ სურდა.
მან მხოლოდ დაიბრუნა ის, რაც ნელ-ნელა, თითქმის შეუმჩნევლად წაართვეს.
საკუთარი სახლი.
საკუთარი ღირსება.
საკუთარი ხმა.
და ყველაზე მთავარი — თავისი ადგილი საკუთარ მაგიდასთან.
სპილენძის საწონი ისევ ფანჯრის რაფაზე იდგა.
მძიმე.
ჩუმი.
ზუსტი.
ზუსტად ერთ კილოგრამს იწონიდა.
ისევე, როგორც სიმართლეს ყოველთვის ზუსტად იმდენი წონა აქვს, რამდენიც უნდა ჰქონდეს.
