„ნაპოლეონის“ ნამცხვრის ცომს დილის ოთხ საათზე ვაბრტყელებდი. არა იმიტომ, რომ ადრე ადგომა მინდოდა, არამედ იმიტომ, რომ ვიცოდი: დღისით სამზარეულო გამვლელების ადგილად გადაიქცეოდა, ხოლო ფენები მხოლოდ მაშინ გამოვიდოდა იდეალური, თუ მათ სიჩუმე, მოთმინება და ცივი ხელები ახლდა.
შვიდი საათისთვის უკვე კარაქის სურნელი მთელ ბინას ავსებდა. ცხრა საათზე ტორტი მზად იყო, მე კი ფრთხილად შევდე მაცივარში და ზემოდან გადმობრუნებული ქვაბი დავაფარე, რომ ვინმეს დროზე ადრე არ მოეჭრა მისგან პატარა ნაჭერი.
მაგიდა თეთრი, ნაზი ნაქარგებით მორთული სუფრით გავშალე. იმ სუფრით, რომელიც ბებიისგან დამრჩა და რომელსაც წელიწადში, ალბათ, მხოლოდ სამჯერ ვიღებდი. ყოველთვის განსაკუთრებული დღეებისთვის.
მაგრამ ეს დღეც ჩემზე არ იყო.
ვზეიმობდით ჩემი სიმამრის, ვიქტორ სტეპანოვიჩის, სამოცდაათ წლის იუბილეს. თუმცა, როგორც ბოლო ოცი წლის განმავლობაში ყოველთვის, ამჯერადაც ყველაფერი მე მოვამზადე.
ჩემი დედამთილი, თამარა პეტროვნა, რა თქმა უნდა, ყველაფერს „ხელმძღვანელობდა“. სამზარეულოს სკამზე გამართული იჯდა და ჩემს ყოველ მოძრაობას აკვირდებოდა, თითქოს გამოცდას ვაბარებდი.
– სალათი უშუალოდ მირთმევამდე უნდა შეგეზავებინა, – შენიშნა მან, როცა ოლივიეს ბროლის ჯამში გადავაწყობდი. – დილიდან დგას. დარბილდება.
– უკვე ორი ულუფა მოვამზადე, – მშვიდად ვუპასუხე. – დანარჩენი ცალკე დავტოვე. როცა მაგიდასთან დავსხდებით, მაშინ ავურევ.
თამარა პეტროვნამ მხოლოდ ჩაიბურტყუნა. მასთან არასდროს იცოდი, ეს შექება იყო თუ კრიტიკა.
ამ დროს ჩემი ქმარი ანდრეი მანქანიდან სასმელებს შემოჰქონდა. როცა გვერდით ჩამიარა, შუბლზე მაკოცა.
– მარინა, შენ გენიოსი ხარ. ყველაფერს ზუსტად ისეთი სუნი აქვს, როგორიც ჩემს ბავშვობაში ჰქონდა.
– ჩემს ბავშვობაში ამ სურნელს დედაჩემი ქმნიდა, – შენიშნა მისმა დედამ.
ანდრეიმ გაიღიმა.
– ჩემს ბავშვობაშიც მარინა ქმნიდა, დედა. ოცი წელია დაქორწინებულები ვართ.
იმ მომენტში ჯერ კიდევ ვფიქრობდი, რომ ეს ნიშნავდა – ის ჩემს მხარეს იყო.
ვცდებოდი.
რადგან სამზარეულოში თბილი სიტყვის თქმა ადვილია. მაგრამ როცა ნამდვილად უნდა დაიცვა ადამიანი, მაშინ ყველაფერი სხვანაირად ხდება.
სტუმრები თითქმის ზუსტად დროზე მოვიდნენ. იქ იყვნენ ვიქტორ სტეპანოვიჩის ძმა მეუღლესთან ერთად, ორი მეზობელი წყვილი ძველი ქარხნიდან, სადაც ჩემი სიმამრი მუშაობდა, და ლენკა – ანდრეის უმცროსი და – ახალ მეუღლესთან ერთად, რომელსაც ოჯახს პირველად აცნობდა.
ლენკა ჩემზე თერთმეტი წლით უმცროსი იყო. მას ეცვა ვიწრო, მკვეთრი ფუქსიისფერი კაბა და ისეთი ძვირადღირებული სუნამო ესხა, რომლის სურნელიც ოთახში რამდენიმე წუთით რჩებოდა.
– მარინოჩკა! – ჩამეხუტა ისე, რომ ლოყები ერთმანეთს არ შეხებოდა, რათა პომადა არ გასთხლეფოდა. – შენ სულ მუშაობ. ნება მომეცი, თეფშებში მაინც დაგეხმარო.
თეფშების დასტა მივეცი.
ერთი წუთის შემდეგ ის უკვე მეუღლის გვერდით იჯდა, იცინოდა და რაღაცას ჩასჩურჩულებდა. თეფშები კი ისევ იქ იდო, კუთხეში.
რა თქმა უნდა, მე დავალაგე ისინი.
როგორც ყოველთვის.
მაგიდასთან დავსხედით. ვიქტორ სტეპანოვიჩმა პირველი სადღეგრძელო წარმოთქვა. ოჯახზე ისაუბრა, იმაზე, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ერთიანობა და რამდენი რამ ენახა თავისი სამოცდაათი წლის განმავლობაში.
ყველამ ასწია ჭიქა.
მე კი ამ დროს სასმელებს ვავსებდი, ვაკვირდებოდი ვის აკლდა პური და სამზარეულოდან ცარიელი თეფშების ნაცვლად სავსე თეფშები გამომქონდა.
ოცი წლის განმავლობაში ვისწავლე ერთდროულად ვყოფილიყავი სტუმარიც, დიასახლისიც და უხილავი ადამიანიც.
შემდეგ თამარა პეტროვნას სადღეგრძელოს დრო მოვიდა.
ის წამოდგა, მკერდზე დიდი ხელოვნური ლალის ქვით მორთული ბროში გაისწორა და მაგიდას გადახედა.
– მინდა რამდენიმე სიტყვა ვთქვა ჩვენს ოჯახზე, – დაიწყო მან. – ვიქტორ, შენ შესანიშნავი ადამიანი ხარ. ბავშვები კარგები გაიზარდნენ. ლენკამაც შესანიშნავი მეუღლე იპოვა. ანდრეი კი…
აქ შეჩერდა.
შემომხედა.
– ანდრეი ყოველთვის იყო ბიჭი, რომელიც ერთ ქალს ერთგულებდა. მარინა მოიყვანა ცოლად და მასთან დარჩა. თუმცა მე ყოველთვის ვეუბნებოდი: „შვილო, კარგად შეხედე, ის თავის ასაკზე უფროსად გამოიყურება. ლენკას გვერდით დასვი და ვერავინ გაიგებს, ვინ ვისი დედაა“.
მაგიდასთან სიცილი გაისმა.
ლენკამ ხელსახოცში ჩაიცინა.
მისმა ახალმა მეუღლემ თავაზიანად გაიღიმა, რადგან ბოლომდე ვერ მიხვდა სიტუაციას.
თამარა პეტროვნა კმაყოფილი დაჯდა, თითქოს საღამოს საუკეთესო ხუმრობა თქვა.
მე ჩანგალი მეჭირა ხელში.
ყველა დეტალი მახსოვს.
ჩანგლის კბილებზე ჭარხლისა და ქაშაყის სალათის პატარა ნაჭერი იყო დარჩენილი. მახსოვს, როგორ დამიმძიმდა უცებ ის პატარა ლუკმა.
ორმოცდასამი წლის ვიყავი.
ლენკა ოცდათორმეტის.
თმა ფუქსიისფრად არ შემიღებია. არ ვცდილობდი ოცი წლის ვყოფილიყავი. მაგრამ ფრაზა „ვინ ვისი დედაა“ თერთმეტი ადამიანის წინ ითქვა. ისეთი ადამიანების წინ, რომლებიც მეორე დღეს იმავე სადარბაზოში ამას გაიმეორებდნენ.
ანდრეის შევხედე.
ჩემს პირდაპირ იჯდა.
გაიგონა.
შეუძლებელი იყო, რომ არ გაეგონა.
დაველოდე.
ერთი წამი.
ორი.
სამი.
ველოდი, რომ რამეს იტყოდა.
„დედა, ეს სასაცილო არ არის.“
„შეწყვიტე.“
„მარინა ჩემი ცოლია.“
ნებისმიერი რამ.
მაგრამ ანდრეიმ მხოლოდ ღვინის ბოთლი აიღო და ბიძამისს ჭიქა შეუვსო.
იმ წამს რაღაც გავიგე.
ყველაზე მეტად ის არ მტკენია, რაც თამარა პეტროვნამ თქვა.
ყველაზე მეტად ის მტკენდა, რომ კაცმა, რომელიც ოცი წელი ჩემი პარტნიორი უნდა ყოფილიყო, სამ წამში გადაწყვიტა, რომ ღვინო უფრო მნიშვნელოვანი იყო.
ნელა დავდე ჩანგალი.
– მაპატიეთ, – მშვიდად ვთქვი. – ერთი წუთით გავალ.
სამზარეულოში შევედი.
წინსაფარი მოვიხსენი.
კაუჭზე ჩამოვკიდე.
ჩანთა და ქურთუკი ავიღე.
ჩუმად, ისე, რომ გასაღებებსაც კი არ დაერეკა.
და წავედი.
კარი არ მიმიჯახუნებია.
არ მიყვირია.
უბრალოდ გამოვედი იმ ბინიდან, სადაც ოცი წლის განმავლობაში ყველასთვის იყო ადგილი – ჩემს გარდა.
ქუჩა სექტემბრის ბოლოს ყვითელ შუქში იყო გახვეული. მივდიოდი და პირველად დიდი ხნის შემდეგ არ ვიცოდი, სად მივდიოდი.
მხოლოდ ის ვიცოდი, რომ უკან დაბრუნება არ მინდოდა.
ოცი წუთის შემდეგ ტელეფონმა დარეკა.
ანდრეი იყო.
– სად ხარ? – მკითხა. მის ხმაში შეშფოთება არ იყო, მხოლოდ გაღიზიანება. – სტუმრები სხედან, დიასახლისი კი გაქრა. ეს რატომ გააკეთე?
– მე გავქრი? – ვკითხე.
– დედამ უბრალოდ იხუმრა. შენ კი წამოდექი და წახვედი. ყველა გიყურებს. ეს სირცხვილია.
– სირცხვილია ის, რომ შენმა ოჯახმა ყველას წინაშე დამამცირა, შენ კი იმის ნაცვლად, რომ რამე გეთქვა, ღვინის დასხმა არჩიე.
– ბავშვივით ნუ იქცევი. ეს დედაჩემია. ის ყოველთვის ასეთი იყო.
შემდეგ თქვა ის ფრაზა, რომელმაც ჩემში რაღაც სამუდამოდ შეცვალა.
– როცა სახლში დაბრუნდები, მას ბოდიშს მოუხდი. მამაშენის დაბადების დღე გააფუჭე.
ტელეფონი გავთიშე.
არა იმიტომ, რომ სათქმელი არაფერი მქონდა.
არამედ იმიტომ, რომ ჩემში ძალიან ბევრი რამ იყო.
და ვიცოდი, რომ ოცი წლის დუმილს ქუჩაში, სეირნობისას ვერ იტყოდი.
