ხარკოვის სალტივკის რაიონში, ერთსა და იმავე ოთხსართულიანი პანელის კორპუსის ბინიდან, ერთი თვის განმავლობაში უკვე მესამე სტუდენტი გარბოდა. მისი ჩემოდანი ნახევრად გახსნილი დარჩა კიბის უჯრედში, მაშინ როცა კარის ისეთი ძლიერი ბრახუნი გაისმა, რომ მეზობლებიც კი შეხტნენ.
ამ ბინისა და იქ მცხოვრები მოხუცი ქალის შესახებ მთელმა უბანმა იცოდა. ამბობდნენ, რომ ლუდმილა სტეპანივნა საღამოს ცხრა საათზე მდგმურებს ტელეფონებს ართმევდა, ათი საათის შემდეგ კი სინათლის ანთებას უკრძალავდა. შესასვლელთან ფეხსაცმლის ლანჩებსაც კი ამოწმებდა, რათა ვინმეს სახლში ტალახი არ შეეტანა. უძრავი ქონების აგენტებიც კი შორიდან უვლიდნენ ამ მისამართს.
— იქ არავის გავგზავნი, — ამბობდა ხოლმე ერთ-ერთი მათგანი. — ის ქალი ნამდვილი კოშმარია.
ერთ წვიმიან სექტემბრის საღამოს ახალი მდგმური გამოჩნდა. ოცი წლის ალიონა პოლტავის ოლქის პატარა ქალაქიდან ხარკოვში სასწავლებლად ჩამოვიდა. თან მხოლოდ გაცვეთილი ზურგჩანთა და დასაკეცი სპორტული ჩანთა ჰქონდა.
კართან მას წელში მოხრილი, ჭაღარა ქალი დახვდა.
— წესებს მალე ისწავლი, — მაშინვე დაუღრინა მან. — ჩემთან არ არსებობს უწესრიგობა, ღამით გარეთ ხეტიალი და კამათი.
ალიონამ ჩუმად გაიხადა ფეხსაცმელი, სპორტული ფეხსაცმელები ერთმანეთის გვერდით აკურატულად დააწყო და უცებ გაჩერდა.
— მაპატიეთ… სამზარეულოში რაღაც იწვის. ალბათ რძე.
მოხუც ქალს სახე დაეძაბა. რამდენიმე წამში ბინაში მართლაც გავრცელდა დამწვარი რძის სუნი.
— მე მივხედავ… — დაიწყო მან, მაგრამ ტკივილისგან ფეხი მოეკეცა და კინაღამ დაეცა.
ალიონა მაშინვე გაზქურასთან გაიქცა, ცეცხლი გამორთო და სიტყვაც არ უთქვამს, ისე გაწმინდა გადმოღვრილი რძე.
ლუდმილა სტეპანივნა გაოცებული უყურებდა. ასეთ რამეს არ იყო შეჩვეული. წინა გოგოები ტიროდნენ, ჩხუბობდნენ ან მაშინვე გარბოდნენ. ეს გამხდარი, მუქთმიანი სტუდენტი კი ისე იქცეოდა, თითქოს სხვისი დახმარება ყველაზე ბუნებრივი რამ ყოფილიყო.
პირველი კვირის განმავლობაში ალიონამ მიხვდა, რომ ამ სიმკაცრის უკან ბოროტება კი არა, შიში იმალებოდა. მოხუც ქალს სახსრები ძლიერ სტკიოდა და ძლივს დადიოდა. ზოგჯერ რამდენიმე დღე მხოლოდ მშრალი პურით ცხოვრობდა. სამხედრო წესრიგის მსგავსი მოთხოვნებით კი ცდილობდა დაემალა, რამდენად დაუცველი იყო.
ყველაზე მეტად ეშინოდა, რომ ვინმე მის სისუსტეს შეამჩნევდა და მოხუცთა თავშესაფარში გადაიყვანდა.
მესამე დღეს ალიონა თავის ოთახში ძველ კომოდს ალაგებდა. ერთ-ერთი უჯრის უკანა კუთხეში მან სქელი, მტვრიანი შეკვრა იპოვა — გაუხსნელი წერილები. ისინი ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში იყო გამოგზავნილი და ყველა კონვერტზე ერთი და იგივე გამგზავნის სახელი ეწერა:
კატერინა. კიევი.
ვახშამზე ალიონამ ფრთხილად ჰკითხა:
— ეს წერილები რატომ არ გაგიხსნიათ?
კითხვა მაგიდაზე თითქოს სილის გაწვნის მსგავსად დაეცა.
ლუდმილა სტეპანივნამ ფინჯანი ისეთი ძალით დადო, რომ ჩაი გადმოიღვარა.
— მაგათ არ შეეხო! — იყვირა მან. — მისმა დედამ საზღვარგარეთ გაიქცა და მე მარტო დამტოვა. ამ გოგოს ბებია მხოლოდ მაშინ ახსენდება, როცა ფული სჭირდება!
ალიონას არაფერი უპასუხია. მაგრამ იმ საღამოს ცნობისმოყვარეობამ სიფრთხილეს აჯობა. მან ფრთხილად გახსნა ერთ-ერთი გაყვითლებული კონვერტი.
წერილის პირველივე სტრიქონებმა ყელი მოუჭირა.
იქ ფულზე არაფერი ეწერა.
„ბებო, გთხოვ, მაპატიე. წლებია გეძებ. დედა არ მაძლევს შენთან დაკავშირების საშუალებას. ამბობს, რომ გძულვართ, მაგრამ მე ამის არ მჯერა. გთხოვ, მხოლოდ ერთი პასუხი მაინც მომწერე.“
ალიონა გაოგნებული კითხულობდა წერილს ბოლომდე. ახალგაზრდა გოგონა სასოწარკვეთით ცდილობდა ბებიის პოვნას, მიმართავდა სხვადასხვა უწყებას, ეძებდა ძველ ნაცნობებს და ყველა შესაძლო გზას ამოწმებდა, მაგრამ ყველგან კედელს ეჯახებოდა.
მეორე დღეს ალიონას წერილზე არაფერი უთქვამს. ამის ნაცვლად, საღამოობით საჭმლის მომზადება დაიწყო. ჯერ უბრალო კარტოფილის სუპი გააკეთა, შემდეგ ხაჭოს ვარნიკები, ბოლოს კი ვაშლის ღვეზელი.
თავდაპირველად ლუდმილა სტეპანივნა მხოლოდ ბუზღუნებდა.
— კარტოფილი ძალიან სქლად დაგიჭრია.
— ცომს ასე არ ზელენ.
— ვაშლს დარიჩინის გარეშეც არაფერი უჭირს.
მაგრამ თანდათან მისი ხმა სიმკაცრეს კარგავდა.
ერთ კვირა დილით მან მოულოდნელად გამოიღო ძველი, ფქვილით დასვრილი რვეული.
— ეს ჩემი ძველი რეცეპტებია საკონდიტრო ქარხნიდან, — თქვა მან ჩუმად.
იმ დღიდან სამზარეულო ისტორიებით აივსო. მოხუცი ქალი ახალგაზრდობის შესახებ უყვებოდა, ომისშემდგომ ხარკოვს იხსენებდა, პირველ სამსახურზე საუბრობდა და იმ ქმარს იხსენებდა, რომელიც ძალიან ადრე დაკარგა.
ალიონა საათობით უსმენდა.
ბინა, რომელსაც ყველა ციხედ მიიჩნევდა, ნელ-ნელა სახლად იქცა.
მაგრამ სიმშვიდემ დიდხანს არ გასტანა.
ოქტომბრის ერთ შუადღეს კარზე ძლიერმა კაკუნმა მთელი ბინა შეაზანზარა.
კართან საშუალო ასაკის მამაკაცი იდგა, ელეგანტურ პალტოში გამოწყობილი. მის გვერდით კი კოსტიუმში ჩაცმული უცხო კაცი იდგა, რომელსაც ხელში ჩანთა ეჭირა.
— გამარჯობა, დედა, — ცივად თქვა მამაკაცმა.
ლუდმილა სტეპანივნა გაფითრდა.
— ვიქტორ…
მამაკაცი დედას წლებია არ სტუმრებია. ახლა კი პირდაპირ მისაღებში შევიდა და მაგიდაზე რამდენიმე დოკუმენტი დააწყო.
— დროა, ბინის საკითხი მოვაგვაროთ. ეს მინდობილობა გაყიდვას გაამარტივებს.
როდესაც სამზარეულოში ალიონა დაინახა, დამცინავად ჩაიცინა.
— ასე რომ, ამიტომ გახდი უცებ ასეთი კეთილი? უცხო გოგოც უკვე შენთან ცხოვრობს?
— ის ჩემი მდგმურია, — უპასუხა მოხუცმა.
— ნუ სულელობ! — ვიქტორმა მაგიდას ხელი დაარტყა. — მას შენი ბინა უნდა. რამდენიმე ღვეზელი, ცოტა მოფერება და უკვე შენს ნდობაში შემოძვრა!
ის ალიონასკენ წავიდა, თითქოს მის გარეთ გაგდებას აპირებდა.
მაშინ კი ისეთი რამ მოხდა, რასაც არავინ ელოდა.
ლუდმილა სტეპანივნა ნელა წამოდგა. ხელები უკანკალებდა, მაგრამ ხმა მტკიცე ჰქონდა.
— ამ გოგომ ერთ თვეში ჩემთვის იმაზე მეტი გააკეთა, ვიდრე შენ ბოლო ათი წლის განმავლობაში. ჩემი სახლიდან ახლავე წადი.
გაბრაზებულმა ვიქტორმა საბუთები აიღო.
— ვნახოთ, სასამართლო რას იტყვის! გავაკეთებ, რომ ქმედუუნაროდ გამოგაცხადონ!
იმავე ღამეს ლუდმილა სტეპანივნა მოულოდნელად დაეცა.
სასწრაფოს სირენა მრავალსართულიანი კორპუსის ეზოში ექოდ გაისმა.
საავადმყოფოში ალიონა უმწეოდ იდგა დერეფანში. ექიმები ინფორმაციას ვერ აძლევდნენ, რადგან ის ნათესავი არ იყო.
როდესაც გამთენიისას ბინასთან დაბრუნდა, კარზე ახალი საკეტი დახვდა. ვიქტორს ის უკვე გამოეცვალა.
ალიონას ნივთები კი პლასტმასის პარკში ჩაეყარათ და დერეფანში დაეტოვებინათ.
ალიონა დიდხანს იჯდა კიბეზე. შემდეგ ზურგჩანთიდან გახსნილი წერილი ამოიღო.
რამდენიმე წუთის განმავლობაში ტელეფონის ნომერს უყურებდა, ბოლოს კი დარეკა.
— ალო? კატერინა? ჩვენ ერთმანეთს არ ვიცნობთ… მაგრამ თქვენი ბებია საავადმყოფოშია.
ოთხი საათის შემდეგ ახალგაზრდა ქალი საავადმყოფოს დერეფანში გარბოდა. მას იგივე რუხი-მწვანე თვალები და ისეთივე მტკიცე ნიკაპი ჰქონდა, როგორიც ლუდმილა სტეპანივნას ძველ ფოტოებზე.
ამ შეხვედრამ ყველაფერი შეცვალა.
აღმოჩნდა, რომ ვიქტორი წლების განმავლობაში ორივე მხარეს ატყუებდა. დედას ეუბნებოდა, რომ შვილიშვილი მხოლოდ ბინის გამო ეძებდა. კატერინას კი უმტკიცებდა, რომ ბებიამ ისინი უარყო და ოჯახის ნახვა აღარასოდეს სურდა.
როდესაც ლუდმილა სტეპანივნა გონს მოვიდა, მის საწოლთან ორი ახალგაზრდა ქალი იდგა.
კატერინა ტიროდა და მის ხელს ეჭიდებოდა.
ალიონა მას მიუახლოვდა.
— ხომ არ დაგავიწყდათ? დამპირდით, რომ ნამდვილ ფენოვან ცომს მასწავლიდით. ჩვენ ჯერ კიდევ ბევრი საქმე გვაქვს.
მოხუც ქალს თვალებში ცრემლები ჩაუდგა.
მომდევნო თვეები იურიდიული ბრძოლებით იყო სავსე. მეზობლებმა ვიქტორის უყურადღებობის შესახებ ჩვენებები მისცეს, ხოლო სამედიცინო ექსპერტიზამ დაადასტურა, რომ ლუდმილა სტეპანივნა სრულად საღად მოაზროვნე და ქმედუნარიანი იყო.
საბოლოოდ ვიქტორმა დედის ქონების მართვის ყველა უფლება დაკარგა.
ძველი ბინა ერთად გაარემონტეს. ფანჯრებზე ახალი ფარდები ჩამოკიდეს, კედლები ახლად შეიღება და სამზარეულოში ისევ სიცოცხლე დაბრუნდა.
ყოველ შაბათ-კვირას მეოთხე სართულის დერეფანში ვანილისა და გამომცხვარი ვაშლის სურნელი ტრიალებს.
ალიონა იმავე ოთახში დარჩა, სადაც ოდესღაც შიშით შევიდა. ახლა იქ უკვე მდგმურად კი არა, ოჯახის წევრად ცხოვრობს.
ერთ საღამოს, როდესაც ისინი ერთად ფენოვან ცომს ამზადებდნენ, ლუდმილა სტეპანივნამ ჩუმად თქვა:
— იცი, მთელი ცხოვრება მეგონა, რომ ყველას ჩემგან რაღაცის წაღება სურდა. ჩემი ბინის, ჩემი ფულის, ჩემი სიმშვიდის. შენ კი პირველი ადამიანი ხარ, რომელიც რაღაცის წასაღებად კი არა, რაღაცის დასაბრუნებლად მოვიდა.
ალიონას გაეღიმა.
— რა დაგიბრუნეთ?
მოხუცმა ქალმა დიდხანს უყურა ორთქლმოდენილ ვაშლის ღვეზელს.
— ჩემი ოჯახი, — ჩურჩულით თქვა მან.
და მართლაც ჩნდება რთული კითხვა: სწორად მოიქცა თუ არა ალიონა, როდესაც წერილი ნებართვის გარეშე წაიკითხა?
მან სხვისი პირადი სივრცე დაარღვია და ეს თავისთავად არასწორი საქციელია. თუმცა სწორედ იმ აკრძალულმა წამმა გაარღვია წლების განმავლობაში დაგროვილი ტყუილების კედელი, გამოავლინა მანიპულაცია, შვილიშვილს ბებია დაუბრუნა და მარტოხელა მოხუც ქალს ცხოვრების სურვილი აღუდგინა.
შესაძლოა, არსებობს სიტუაციები, როდესაც მორალურად საეჭვო გადაწყვეტილება გასაგები ხდება არა იმიტომ, რომ ის ნამდვილად სწორი იყო, არამედ იმიტომ, რომ მის გარეშე ყველაფერი კარგი შესაძლოა სამუდამოდ დაკარგულიყო.
