ბარგი უკვე კართან იდო, ხოლო გაზქურაზე ბორშჩი ჯერ კიდევ ნელა ხარშავდა. პამპუშკებით. როგორც მას უყვარდა.
მარინა მექანიკურად იწმენდდა ხელებს სამზარეულოს ტილოში. არ ჩქარობდა. თითქოს ყოველი მოძრაობით რაღაცის გადადებას ცდილობდა, რაც უკვე მოხდა.
ის კაცს უყურებდა. მის კეფას. ყურის უკან პატარა ხალიჩას, რომელსაც ოდესღაც ათასჯერ კოცნიდა. ახლა ის უცხოდ ეჩვენებოდა.
— მივლინება? — ბოლოს ჩუმად იკითხა.
— არა, მარინ. მივდივარ.
სიტყვა მაშინვე არ დაცემულა. თითქოს ჰაერში დარჩა, როგორც კვამლი.
— სად?
— სხვასთან.
სამზარეულოს ტილო მარინას ხელიდან გაუცურდა.
— იგორ…
— არ დაიწყო. ორივემ ვიცით, რომ ეს აღარ მუშაობს. უბრალოდ შენ არ თქვი.
— არ მუშაობს? — მარინამ გაიცინა, მაგრამ ხმა დაემტვრა. — ხვალ თვრამეტი წელი იქნებოდა.
— ზუსტად. თვრამეტი წელი ერთი და იგივე ბორშჩით.
ეს თითქოს სილა იყო. არა ხმაურიანი. არამედ ზუსტი.
მარინა ერთი წამით გაჩუმდა.
— ასპირანტურა შენ გამო დავტოვე. შეიძლებოდა ვინმე ვყოფილიყავი…
— შენ ვინმე ხარ — მშვიდად მიუგო მან. — უბრალოდ არა ის, ვინც გინდოდა ყოფილიყავი.
და მერე გაიღიმა. არა თბილად. უფრო დაღლილი უპირატესობით.
— რესტავრატორი. ამით ვინ ცხოვრობს? მე მოგეცი ცხოვრება, მარინ. ბინა. მანქანა. შვებულებები.
— შენ მომეცი? — მარინას ხმა ჩუმი გახდა.
— ვინ სხვა?
საათს შეხედა.
— ბინა ჩემს სახელზეა, მაგრამ მე სასტიკი არ ვარ. ცოტა ხანს დარჩი. მერე ვნახოთ.
მარინა მაგიდის კიდეს ჩაეჭიდა. თითები გაუთეთრდა.
— ვინ არის?
— არ აქვს მნიშვნელობა.
— ვინ არის?!
სიჩუმე.
— ლიზა. ოცდათორმეტი წლის. ის ცხოვრობს. შენ კი უბრალოდ… არსებობ.
ეს სიტყვა ცივზე უფრო ცივი იყო.
— შენ კი ვერც კი შეამჩნიე, როდის დაკარგე საკუთარი თავი.
ბარგი აიღო. კართან კიდევ ერთხელ მიიხედა.
სინანული არ იყო მის თვალებში. უფრო მოუთმენლობა. თითქოს ძველი ნივთის მოშორებას ჩქარობდა.
— არ ინერვიულო. ოცდათვრამეტი არ არის განაჩენი. უბრალოდ ეპოქის დასასრულია.
კარი დაიხურა.
ბორშჩი აგრძელებდა ხარშვას. მერე ნელა გაცივდა.
პირველ დღეებში მარინა არ ტიროდა.
ბინაში დადიოდა, როგორც უცხო მუზეუმში. ყველა ნივთი მასზე ლაპარაკობდა, მაგრამ უკვე აღარ მასთან.
ქურთუკი სკამზე. კბილის ჯაგრისი ჭიქაში. ნახევრად ნათქვამი წინადადება ჰაერში.
მერვე დღეს ტანიამ დაურეკა.
— მარინკა, ცოცხალი ხარ?
და მაშინ რაღაც გატყდა.
— ოცდათვრამეტი ვარ, ტანია… და არაფერი. თვრამეტი წელი წავიდა. არც კი ვიცი, როდის მეჭირა ფუნჯი ბოლოს ხელში…
სიჩუმე ხაზის მეორე მხარეს.
— და რატომ გინდოდა რესტავრატორობა? — ბოლოს იკითხა ტანიამ.
ეს კითხვა უცნაურად მარტივი იყო.
მარინამ თვალები დახუჭა.
და უცებ ყველაფერი დაბრუნდა: ტრეტიაკოვის დარბაზები, სიჩუმე, ცხრამეტი წლის გოგო, რომელიც ხატთან ტირის, რადგან ადამიანს შეუძლია სილამაზის შექმნა.
— მახსოვს — ჩურჩულით თქვა.
— მაშინ თავიდან დაიწყე.
საწყობში ყუთი იპოვა.
საღებავები გამომშრალი იყო. უმეტესობა — დაკარგული. მაგრამ ფუნჯები… ფუნჯები ცოცხალი იყო.
მარინა იატაკზე ჩამოჯდა და დიდი ხნის შემდეგ პირველად არ სიცარიელით, არამედ გახსენებით ტიროდა.
მეორე დღეს თმა შეიჭრა.
გრძელი ნაწნავი, რომელიც იგორს „უყვარდა“, იატაკზე დაეცა.
სარკეში უცხო ქალი იდგა. მკვეთრი სახით. ზედმეტად ფხიზელი თვალებით.
— აი, აქ ხარ — ჩუმად თქვა მან.
კურსი რთული იყო. ფული იწურებოდა. სიამაყეც.
მაგრამ მისი ხელი ახსოვდა.
ღამეებს ხატავდა. ჯერ გაუბედავად, მერე გაბრაზებით, შემდეგ კი უფრო ზუსტად.
თითქოს რაც წლები ეძინა, ახლა იღვიძებდა.
შემდეგ პირველი სამუშაო გამოჩნდა.
ძველი სახლი კალუგაში. ხატები. მიტოვებული, თითქმის მომაკვდავი ნამუშევრები.
— ამის გადაგდება უნდოდათ — თქვა დამკვეთმა.
მარინა მიუახლოვდა.
გული ძლიერად უცემდა.
— ამას გადაგდება კი არა — თქვა ჩუმად — გადარჩენა სჭირდება.
ექვსი თვე.
ექვსი თვე პურზე, გამხსნელებზე და ჩუმ შეპყრობილობაზე.
ხანდახან თითქმის ნებდებოდა.
მაგრამ როცა პირველი ხატი „ალაპარაკდა“ გაწმენდის შემდეგ, მარინა ატირდა.
არა ტკივილისგან.
არამედ ამოცნობისგან.
— ეს სასწაული არ არის — თქვა მერე. — ეს მუშაობაა.
ამბავი სწრაფად გავრცელდა.
ერთი საქმე. მერე მეორე. მერე გალერეა.
მისი სახელი ნელ-ნელა ცნობილი გახდა.
წლების შემდეგ მარინა სხვა ბინაში ცხოვრობდა.
არა დიდში. არა მდიდრულში. მაგრამ საკუთარ სივრცეში.
სახელოსნოს ფანჯარა ჩისტიე პრუდისკენ იყურებოდა.
და მასში იყო რაღაც, რაც ადრე დაკარგა: მშვიდი შინაგანი ძალა.
ერთ დღეს დიმიტრი სერგეევიჩ ვოლოხოვი შემოვიდა.
ბევრს არ ლაპარაკობდა. უბრალოდ იჯდა და უყურებდა, როგორ მუშაობდა.
— ხელს ხომ არ გიშლით? — ბოლოს იკითხა.
— არა.
არაფერი იყო ნათქვამი მათ შორის.
მაგრამ მარინა ზოგჯერ ამჩნევდა, რომ ელოდა იმ მომენტს, როცა ის კართან გამოჩნდებოდა.
ერთ საღამოს გალერეის ღონისძიებაზე წავიდა.
შავ კაბაში. ქუსლებზე. როგორც ქალი, რომელიც აღარ გარბის.
დიმიტრიმ წაიყვანა.
— დღეს… ანათებთ — ჩუმად თქვა მან.
მარინამ გაიღიმა.
და ეს ღიმილი უკვე აღარ იყო გადარჩენა.
ეს იყო ცხოვრება.
დარბაზში, სინათლეების ქვეშ, მარინა ერთ ნახატთან იდგა.
— მარინა?
მიტრიალდა.
იგორი.
დაბერებული. დაღლილი. გვერდით ლიზა, გულგრილი გამომეტყველებით.
— ეს… შენ ხარ? — იკითხა კაცმა.
— დიახ.
სიჩუმე.
— მე… შევცდი.
— ვიცი.
— ლიზა ნამდვილი არ არის. მე… დავბრუნდები. თავიდან დავიწყოთ.
მარინამ დიდხანს შეხედა.
მერე მშვიდად თქვა:
— იგორ. შენ მე არ დაგიკარგავს.
— შენ თავი დაკარგე.
სიჩუმე.
— მე კი საბოლოოდ ვიპოვე ჩემი თავი.
მიტრიალდა და წავიდა.
არა სწრაფად. არა გაბრაზებით.
არამედ საბოლოოდ.
გარეთ ჰაერი ცივი იყო.
მარინა ცოტა ხანს გაჩერდა.
და პირველად არ ტიროდა იმიტომ, რომ სტკიოდა.
არამედ იმიტომ, რომ დასრულდა ის ცხოვრება, რომელსაც დიდხანს ცხოვრობდა ვიღაც სხვა მის ნაცვლად.
