გრიგორი უკვე კიბეებზე ისმოდა მუსიკას. ხმამაღალი, უხეში, თითქმის ფუფუნებით სავსე – სოფლისმაგვარი, კი, ცოტა უჩვეულო. მისმა გულმა ერთ წამს გაჩერდა, როდესაც კარი მიიხურა და გაიყინა.ოთახის შუაში იდგა ანნა, მოსამსახურე ქალი,
რომელიც ალექსეის წამოჭერილი ჰქონდა ვიწრო ეტლიდან, თითქოს ის ხელის წვრილფეხი ბავშვი ყოფილიყო. იგი სრიალებდა მასთან ერთად, ფეხებით რადიოს ტალღებზე აჩერებდა, ხოლო ალექსეის სიცილი მთელი ოთახით იღვრებოდა, როგორც წყლის ნაკადი.
ალექსეიმ თავზე გადადო თავი, ხელები ფართოდ გაშალა, და სრულიად გაბატონდა სიხარულში.— გაჩერდი! — დაუყვირა გრიგორმა ისე ხმამაღლა, რომ ანნა თითქმის გამოაგდო ბიჭი.მარტივი მოძრაობით ანნა ალექსეი ისევ ეტლში ჩამოსვა,
გადასაფარებელი გასწორებულა და მძიმედ სუნთქავდა. მუსიკა მაინც გრძელდებოდა, დაუდგრადებლად. გრიგორი წავიდა რადიოსკენ, გამოართვა შთაბეჭდილება და დუმილი მძიმედ ჩამოწვა ოთახზე.— რას აკეთებ?! — მისი ხმა შფოთავდა რისხვით.
— ის სათამაშო არაა! საერთოდ გესმის, რა მოხდება, თუ მას ჩამოაგდებ?!— მე მას სიფრთხილით ვიჭერდი… — ანნა მშვიდად, თითქმის ბოდიშის სათქმელად მოლაპარაკობდა. — სიფრთხილით?! — გრიგორმა საფულიდან ფულის ბილეთები ამოიღო და მაგიდაზე გადაყარა.
— აი შენი ანაზღაურება. აიღე ნივთები და წადი. აღარ მინდა შენი ფეხის სუნი აქ!ანნა აიღო ფული, ჯიბეში ჩადო, ბოლო მზერით შეხედა ალექსეის, რომელიც ფანჯარას მიაჩერდა, სახე შიშით დახრილი. არცერთი სიტყვა არ უთქვამს და ოთახი დატოვა.
გრიგორი კალთას მიუჯდა შვილს, ხელი მის ხელზე დადო.— ალექსეი, ხომ ხედავ… მას შეეძლო, რომ დაგეცა. ყველაფერი გაცილებით უარესი შეიძლებოდა ყოფილიყო.მაგრამ ალექსეი ჩუმად იყო. მისი მზერა ჩაჩუმებული, დაშორებული იყო, თითქოს მამა საერთოდ არც არსებობდა.
საღამოს ის საჭმელს არც ეხებოდა. ჩუმად იჯდა, კედელზე ერთ წერტილს მიშტერებოდა. გრიგორი ცდილობდა საუბარს, იწვევდა, მაგრამ ყველაფერი ამაო იყო. იგივე სიჩუმე იყო, რაც სამ წლის წინ, ავარიის შემდეგ, როდესაც ალექსეი სახლს ბრუნდებოდა საავადმყოფოდან.
გრიგორი სამზარეულოში გავიდა, წყალი ჩასხა, არ დალია. თავი ხელებში ჩამოადო. სამი წელი ყველაფერს იღებდა – ექიმები, მასაჟები, კლინიკები. კვირის ბოლოს სახლი გაყიდა, დავალიანება მიიღო, ყოველი თავისუფალი წუთი მუშაობდა.
მაგრამ მისი შვილი უფრო და უფრო უკან იხევდა. შეწყვიტა საუბარი. შეწყვიტა ცხოვრება.და დღეს ალექსეიმ იცინა. პირველად სამი წლის განმავლობაში. და გრიგორმა ყველაფერი გაანადგურა.გრიგორი ალექსეის ოთახის კართან მივიდა, შიდა ოთახს შეხედა.
ალექსეი გაჩერებულიყო, სახე მოშორებული. გრიგორი გაიხსენა მეზობლის სიტყვები ერთი კვირის წინ: „შენთან დილით ყოველთვის მხიარულია, მუსიკა, სიცილი. მიხარია, რომ ალექსეი ისევ სიხარულით სავსეა.“ მაშინ ის უარყო. ახლა კი გააცნობიერა.
გრიგორი დაბრუნდა, იჯდა ეტლის გვერდით.— ხშირად აკეთებს ამას შენთან?ალექსეი ჩუმად იყო. შემდეგ ჩურჩულით წარმოთქვა, თითქმის შეუმჩნევლად:— ყოველდღე. მან ზღვის შესახებ მომიყვა. გვითხრა, რომ იქ წავიდოდით, როდესაც ისევ ვივლი. მან დაჯერება მოინდომა, რომ შევძლებდი სიარულს.
გრიგორის გული ჩაწყდა.— პაპა… — ალექსეი მამას მიუბრუნდა, თვალებში სევდა ასეთი იყო, რომ გრიგორი ვერ იხედებოდა. — მე პირველად სამი წლის განმავლობაში ვიგრძენი, რომ ცოცხალი ვარ. და შენ მას გააგდე.გრიგორი ვერ იცოდა, რას ეთქვა.
ალექსეი მომდევნო მომენტში მოატრიალა თავი.მომდევნო დილას გრიგორი მუშათა დასახლებაში წავიდა, სადაც ანნა ცხოვრობდა. ძველი მრავალბინიანი შენობა, ჩამოქცეული ფარი, მრუდე აივნები. მეოთხე სართულზე დააკაკუნა, და ანნა გამოდის სახლში კაბით, გაოცებული.
— შემიძლია შემოვიდე? — ჰკითხა.გრიგორი უნებლიედ უკან დაიხია. სამზარეულო თაფლური და ძველი ლინოლიუმის სუნით იყო სავსე. ფანჯრის შუშაზე ჟერანიები იდგა, ღარიბი, მაგრამ მოვლილი. გრიგორი თავის ქუდს მოჰკიდა ხელებში, იდგა, როგორც სკოლის მოსწავლე დირექტორის წინ.
— მე არასწორი ვიყავი. სრულიად არასწორი. — ის თვალს იჭერდა. — მე მეშინოდა, რომ მას ჰკარგავდა რამეს. და შენ… შენ მის სიცოცხლეს უკან დაუბრუნე. ანნა ჩუმად იყო, რეცეპტს კარადას მიეყრდნო.— ის გუშინ ჩუმად იყო, როგორც ავარიის შემდეგ.
მხოლოდ კედელს უყურებდა. — გრიგორი აიხედა. — და შემდეგ თქვა, რომ შენ გჯეროდა, რომ ისევ ივლიდა. რომ შენთან ცოცხალი იყო. პირველად სამი წლის განმავლობაში.ანნა ხელები გადაიხარა.— თქვენ მის სუნთქვას ასხივებთ. არ დაავადება, თქვენ. თქვენი შიში.
სიტყვებმა გრიგორის სახეში დაარტყა, ის ჩუმად დარჩა, მუშტები შეკრა და ბოლოს სკამზე ჩამოჯდა.— დაბრუნდი. გთხოვ. მე ხელს ვერ შეგიშლით. აკეთე ისე, როგორც სწორად გგონია. უბრალოდ დაბრუნდი.ანნა დიდხანს ჩუმად იყო. შემდეგ ამოიხვნეშა.
— კარგი. მაგრამ ჩემი გზით გავაკეთებ. შენი აკრძალვების გარეშე. თანხმდები?— თანხმობ. — გრიგორი თავი დაუქნია.ანნა დაბრუნდა იმავე დღეს. ალექსეიმ როცა დაინახა, ცრემლები ვერ შეიკავა. იგი ჩაეხუტა, თავი მოფრიალებით შეუსვა. გრიგორი კარებში დარჩა, არ გაბედა შესვლა.
იმ დღიდან გრიგორი перестალდა ყველაფრის კონტროლზე. ანნა ყოველ დილას მოდიოდა, მუსიკა ჩართო, სიტყვები, სიცილი. გრიგორი მიხვდა, რომ სამი წელი ყველაფერს არასწორად აკეთებდა. ჯანმრთელობას ყიდულობდა, ნაცვლად იმისა, რომ დაეშვა თავისი შვილის ცხოვრება.
კვირის შემდეგ მუშაობის დრო შეამცირა, ადრე ბრუნდებოდა სახლში. ფული ნაკლებად იყო, მაგრამ ალექსეი ყვაოდა. ისევ საუბრობდა, იცინოდა, კამათობდა.ერთ საღამოს ისინი სამნი ერთად ზის მაგიდასთან. ანნა ბავშვობის ისტორიას უყვებოდა, ალექსეი ყურადღებით უსმენდა.
გრიგორი უყურებდა მათ და გრძნობდა: ასე იგრძნობა ოჯახი. ჭეშმარიტად ოჯახი.— ანნა, შეიძლება გთხოვო რამე? — ჰკითხა.— კი.— მინდა ბავშვთა მოედანი შევქმნა. ალექსეების მსგავს ბავშვებისთვის. მომეხმარები?ანნა გაოცებული შეხედა.— სერიოზულად?
— კი. სამი წელი მხოლოდ მის გამოჯანმრთელებაზე ვფიქრობდი. სინამდვილეში უნდა მეგონა, როგორ იცხოვრებდა. ამას მიგანიშნე.ორი თვის შემდეგ მოედანი მზად იყო. გახსნის დღეს ალექსეი გარშემო იხედებოდა, აღფრთოვანებული, თითქოს პირველად ხედავს სამყაროს.
ეტლში ბავშვები თამაშობდნენ მის გვერდით. ანნა მასთან მივიდა. გრიგორი ზღვარზე იდგა, უყურებდა, როგორ ცოცხლდებოდა მისი შვილი.საღამოს ალექსეი აღარ იყო ჩუმად. ესაუბრებოდა ახალ მეგობრებზე, მოედანზე, ცხოვრებაზე, რომელიც ისევ დაუბრუნდა.
გრიგორმა პირველად მრავალი წლის შემდეგ იგრძნო: ყველაფერი კარგად იქნება. არა მაშინვე, მაგრამ იქნება.მან გაიგო: სიყვარული ზოგჯერ არ ნიშნავს დაცვის, არამედ ნიშნავს ცხოვრებას თავისუფლებას მისცემო.
