ექვსი წლის ვიყავი, როცა ჩემს საუკეთესო მეგობარს შევპირდი, რომ თორმეტი წლის შემდეგ ერთად წავიდოდით გამოსაშვებ საღამოზე.
წარმოდგენაც კი არ მქონდა, რომ ბავშვების მიერ ნათქვამი ერთი უბრალო პატარა დაპირება ოდესმე ასე ბევრს ნიშნავდა.
ჩემს საუკეთესო მეგობარს ეთანი ერქვა.
ის დაუნის სინდრომით დაიბადა.
მაგრამ ექვსი წლის ასაკში ეს ჩემთვის საერთოდ არ იყო მნიშვნელოვანი.
ის უბრალოდ ეთანი იყო.
ბიჭი, რომელსაც ჩემსავით სძულდა ქიშმიში. ბიჭი, რომელიც საკუთარ ხუმრობებზეც კი ხმამაღლა იცინოდა. ბიჭი, რომელსაც სრულიად ჩვეულებრივი ორშაბათის განსაკუთრებულ დღედ ქცევა შეეძლო.
პირველ კლასში შევხვდით.
ერთ დღეს მასწავლებელმა ყველას ქიშმიშის პატარა ყუთი დაურიგა. მე ქიშმიში ვერაფრით ამიტანია, ამიტომ სწრაფად ხელსახოცის ქვეშ დავმალე.
ეთანი მომიახლოვდა.
– შენც არ გიყვარს?
თავი დავუქნიე.
მან სერიოზული სახით დააკვირდა ყუთს და შემდეგ ჩუმად მითხრა:
– ეს უბრალოდ ძველი ყურძენია.
სიცილი წამსკდა.
იმ დღიდან განუყრელი მეგობრები გავხდით.
ეთანს ბეისბოლის სტატისტიკა უყვარდა. მე კი ხატვა მიყვარდა.
მას შეეძლო საათობით ესაუბრა რომელიმე მოთამაშის დარტყმების საშუალო მაჩვენებელზე, მე კი ზუსტად ამდენ ხანს შემეძლო მელაპარაკა ფერებზე, ნახატებზე და იმაზე, თუ როგორი სურათების დახატვა მინდოდა მომავალში.
მას ხატვაში არაფერი გაეგებოდა.
მე კი ბეისბოლში დაახლოებით არაფერი მესმოდა.
მაგრამ ერთმანეთის მშვენივრად გვესმოდა.
ერთხელ ჩვენმა ერთ-ერთმა თანაკლასელმა ეთანს უთხრა:
– შენ ისეთი ხარ, რომ არასოდეს არავის ეყვარები.
მაშინვე ჩავერიე.
– ეს სიმართლე არ არის.
ბიჭმა დამცინავად გაიღიმა.
– მაშინ შენ გაჰყვები ცოლად.
თვალები გადავატრიალე და იქაურობას გავეცალე.
მოგვიანებით ეთანმა სათამაშო მოედნის გვერდით მიპოვა.
– ემა?
– ჰო?
რამდენიმე წამი უბრალოდ ჩემს წინ იდგა.
შემდეგ მკითხა:
– ცოლად გამომყვები?
გამეცინა. ექვსი წლის ასაკში ჯერ კიდევ არ მესმოდა, სინამდვილეში რას ნიშნავდა ეს კითხვა.
– შეიძლება.
მისი სახე მაშინვე გაუნათდა.
შემდეგ გამახსენდა, რაც ჩემზე უფროსმა ბიძაშვილმა მომიყვა.
– მაგრამ მანამდე ერთად უნდა წავიდეთ გამოსაშვებ საღამოზე.
ეთანი ჩაფიქრდა.
– რა არის გამოსაშვები საღამო?
– დიდი ზეიმია, როცა უკვე თითქმის სრულწლოვნები ვხდებით.
თავი დაუქნია.
შემდეგ ნეკა თითი გამომიწოდა.
– დამპირდები?
ჩემი ნეკა თითი მისას გადავაჭდე.
– გპირდები.
მეორე დღისთვის მე ეს დაპირება თითქმის უკვე დამავიწყებული მქონდა.
ეთანს კი არა.
წლები სწრაფად გავიდა.
ახალი მეგობრები შევიძინეთ. ახალი ინტერესები გაგვიჩნდა. ახალი პრობლემებიც.
მაგრამ მე და ეთანი ისევ ერთმანეთის გვერდით ვიყავით.
როცა სკოლაში ცუდი დღე მქონდა, ჩემ გვერდით ჯდებოდა.
როცა ბეისბოლზე საუბარს იწყებდა, ვუსმენდი, მაშინაც კი, როცა მისი ნათქვამის ნახევარიც არ მესმოდა.
შემდეგ თორმეტი წლის გავხდი.
ჩემი მშობლები განქორწინდნენ.
მამა წავიდა.
დედა ცდილობდა ძლიერი ყოფილიყო, მაგრამ ზოგჯერ ვხედავდი, როგორ ტიროდა, როცა ეგონა, რომ არ ვუყურებდი.
მე კი საკუთარ თავში ჩავიკეტე.
სკოლაში წესიერად აღარ ვჭამდი. არავისთან საუბარი არ მინდოდა. ისეთი შეგრძნება მქონდა, თითქოს ყველაფერი უცებ ზედმეტად მძიმე გახდა.
ეთანმა ეს შეამჩნია.
მაგრამ არასოდეს მიკითხავს:
„რა გჭირს?“
არ ცდილობდა ბრძნული რჩევების მოცემას.
არ ცდილობდა ჩემი ცხოვრების გამოსწორებას.
უბრალოდ ჩემ გვერდით ჯდებოდა სადილობის დროს.
ხანდახან ვსაუბრობდით.
ხანდახან კი ჩუმად ვისხედით.
მაგრამ ის ყოველთვის იქ იყო.
რამდენიმე წლის შემდეგ მართვის მოწმობის გამოცდა პირველად ჩავაბარე და ჩავიჭერი.
იმ საღამოს ეთანი ჩვენს სახლთან ორი ნაყინით გამოჩნდა.
– ერთი იმიტომ, რომ სცადე, – მითხრა მან.
გამეღიმა.
– და მეორე?
– იმიტომ, რომ საშინლად ატარებ მანქანას.
ისე ვიცინე, რომ კინაღამ ნაყინი ხელიდან გამივარდა.
ერთხელ კი ხატვისთვის თავის დანებებასაც ვაპირებდი.
ვიღაცამ ერთ-ერთი ჩემი ნახატი დასცინა და ვიფიქრე, იქნებ მართლაც არანაირი ნიჭი არ მქონდა.
ეთანმა ჩემი ყველაზე ცუდი ნახატი აიღო, რაც კი ოდესმე დამიხატავს, და თავის კარადაში შეინახა.
– რატომ ინახავ?
– იმიტომ, რომ დანებება არ შეგიძლია.
– რატომ?
ნახატს დახედა.
– იმიტომ, რომ შენი დინოზავრები ჯერ კიდევ ფეხებიან კარტოფილებს ჰგვანან.
გამეცინა.
ასეთი იყო ეთანი.
მას არასოდეს უცდია მთელი ჩემი ცხოვრების გამოსწორება.
უბრალოდ როგორღაც ამსუბუქებდა მძიმე დღეებს.
ამიტომ, როცა გამოსაშვები საღამო მოახლოვდა, ერთი წამითაც არ მიფიქრია, ვისთან ერთად მინდოდა წასვლა.
ეთანთან.
მაგრამ ეთანს ოფიციალურადაც უნდოდა ჩვენი დაპირების შეხსენება.
ბალამდე ოთხი თვით ადრე, სკოლის კარადასთან მომიახლოვდა და პატარა შეფუთვა გამომიწოდა.
– გახსოვს პირველი კლასი?
ვითომ დავფიქრდი.
– არც ისე.
სახეზე მაშინვე სევდა დაეტყო.
შემდეგ ნეკა თითი გამომიწოდა.
შევხედე.
და იმ წამს ყველაფერი გამახსენდა.
ქიშმიში.
სათამაშო მოედანი.
ჩვენი პატარა თითები, რომლებიც ერთმანეთს გადაეჯაჭვა.
დაპირება.
– გამოსაშვები საღამო, – ჩავჩურჩულე.
ეთანმა გაიღიმა.
– გამოსაშვები საღამო.
შემდეგ მუქი ლურჯი ბაფთიანი ჰალსტუხი ამოიღო.
– ეს რამდენიმე თვის წინ ვიყიდე.
– ეთან! საღამომდე ჯერ კიდევ ოთხი თვეა!
– ამიტომ ვიყიდე წინასწარ.
– რატომ?
სრული სერიოზულობით მიპასუხა:
– რა იქნება, თუ გათავდება?
გამეცინა.
– სრულიად შეუძლებელი ადამიანი ხარ.
გაიღიმა.
– მაგრამ დამპირდი.
– მახსოვს.
და მართლაც მახსოვდა.
გამოსაშვები საღამოს დღეს ეთანი ჩვენს სახლთან მუქი ლურჯი კოსტიუმით მოვიდა.
მისი ბაფთიანი ჰალსტუხი ოდნავ გვერდზე იყო გადაწეული, მაგრამ აშკარად ამაყობდა მისით.
ხელში პატარა თაიგული ეჭირა.
კარი დედამ, ლინდამ, გააღო.
როცა ეთანი დაინახა, უცებ გაჩუმდა.
– საღამო მშვიდობისა, ქალბატონო კარტერ! – თქვა ეთნმა ბრწყინვალე ღიმილით.
– გამარჯობა, ეთან.
მან ყვავილები გაუწოდა.
– ეს ემასთვისაა.
სწორედ მაშინ კიბეზე ჩამოვედი.
– რა ყვავილებია?
– როზმარინი.
– რატომ როზმარინი?
– ყვავილების გამყიდველმა თქვა, რომ ის მოგონებასა და ხსოვნას ნიშნავს.
ეთანმა გამიღიმა.
– მე კი დაპირებები მახსოვს.
დედას თვალებში ცრემლები გაუჩნდა.
– დედა?
შემომხედა.
– ემა, ერთი წუთით ჩემთან ერთად ზემოთ ამოდი.
– მაგრამ დავაგვიანებთ.
– გთხოვ.
მის ხმაში რაღაც ისეთი იყო, რომ უხმოდ გავყევი.
ჩემს ოთახში ავედით.
დედამ კარი დახურა.
შემდეგ გასაღებით ჩაკეტა.
– დედა, რა ხდება?
საწოლის კიდეზე დაჯდა.
– შეგიძლია ეთნთან ერთად წახვიდე გამოსაშვებ საღამოზე.
შუბლი შევიჭმუხნე.
– რა თქმა უნდა, რომ შემიძლია.
– მაგრამ ჯერ მინდა, ერთი რამ გაიგო.
ჩუმად დაველოდე.
– გახსოვს ის პერიოდი, როცა მამა წავიდა?
თავი გვერდზე გავწიე.
– კი.
– წესიერად აღარ ჭამდი. არავის ელაპარაკებოდი. გეგონა, ვერავინ ამჩნევდა.
შევხედე.
– საიდან იცოდი?
დედამ თვალები მოიწმინდა.
– ეთნისგან.
გავიყინე.
– რა თქვი?
დედამ მომიყვა, რომ წლების წინ ეთანმა ერთხელ სკოლის წინ მანქანაში დაინახა.
ის ტიროდა.
ეთანმა ჰკითხა, კარგად იყო თუ არა.
დედამ კი უთხრა, რომ ჩემზე ღელავდა.
მაშინ ეთნმა მხოლოდ ერთი კითხვა დასვა.
– მან ჰკითხა: „ემა გაფუჭდა?“
ყელში ბურთი გამეჩხირა.
– და შენ რა უთხარი?
– რომ არა.
დედამ ცრემლებს შორის გაიღიმა.
– მაშინ ეთნმა თქვა: „კარგია. იმიტომ, რომ ადამიანების შეკეთება არ შემიძლია. მხოლოდ მათ გვერდით ყოფნა შემიძლია.“
სიტყვა ვერ დავძარი.
უცებ ყველა მოგონებამ სხვა მნიშვნელობა შეიძინა.
ეთანი ჩემს გვერდით სასადილოში.
ეთანი ორი ნაყინით ხელში.
ეთანი, რომელიც ჩემს საშინელ ნახატებს ინახავდა.
ეთანი, რომელიც ყოველთვის იქ იყო, როცა ყველაზე მეტად მჭირდებოდა ვინმე.
დედამ განაგრძო:
– მაშინ ეთანს რაღაც ვთხოვე.
– რა?
– შენზე ეზრუნა.
დაუჯერებლად შევხედე.
– ბავშვს სთხოვე ეს?
– ის ერთადერთი იყო, ვისაც იმ დროს შეეძლო შენს სახეზე ღიმილის მოტანა.
შემდეგ დედამ თავი დახარა.
– მაგრამ მოგვიანებით მე შევცდი.
– რაში?
– დავიწყე ფიქრი, რომ შენ ძალიან ბევრს თმობდი ეთნის გამო.
გავჩუმდი.
– როცა მას იცავდი, როცა მის გამო გეგმებს ცვლიდი, როცა ზრუნავდი, რომ არაფერში ჩამორჩენოდა, ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ შენ მისთვის მსხვერპლის გაღება გიწევდა.
ხმა ჩაუწყდა.
– იმდენად ვიყავი დაკავებული იმით, თუ რას იღებდა ეთანი შენგან, რომ ვერ ვამჩნევდი, რამდენს გაძლევდა ის შენ.
თვალები ცრემლებით ამევსო.
ალბათ პირველად გავიგე ჩვენი მეგობრობის ნამდვილი არსი.
ჩვენ არასოდეს დაგვითვლია, ვინ უფრო მეტს ეხმარებოდა.
ხანდახან მე ვეხმარებოდი ეთანს.
სხვა დროს ის მეხმარებოდა მე.
მაგრამ უმეტესად უბრალოდ ერთმანეთის გვერდით ვიყავით.
დედამ ხელი მომკიდა.
– ამიტომ ერთი პირობა მაქვს.
– რა?
– ეთნთან გამოსაშვებ საღამოზე იმიტომ ნუ წახვალ, რომ ექვსი წლის ემამ ერთხელ დაჰპირდა.
ჩუმად შევხედე.
– მასთან იმიტომ წადი, რომ თვრამეტი წლის ემას ნამდვილად მასთან ერთად სურს წასვლა.
გამეღიმა.
– დედა… ზუსტად ამიტომ მივდივარ მასთან.
დედამ თავი დაუქნია.
– ახლა მეც მესმის.
როცა ქვემოთ ჩავედით, ეთანი უკვე კართან გველოდებოდა.
– დიდხანს იყავით ზემოთ, – თქვა მან.
– ბოდიში.
დედა მასთან მივიდა.
– ეთან, შეიძლება ერთხელ შენთან ვიცეკვო?
ეთანს გაკვირვებულმა შეხედა.
– ქალბატონო კარტერ, ეს ჯერ გამოსაშვები საღამო არ არის.
გამეცინა.
მაგრამ დედამ მუსიკა ჩართო.
დაახლოებით ოცდაათი წამი იცეკვეს.
ეთანი სულ უფრო უხერხულად გამოიყურებოდა.
ბოლოს ამოიოხრა.
– ქალბატონო კარტერ… ემა უკეთ ცეკვავს.
დედას გაეცინა.
– ამიტომ დღეს საღამოს ის იქნება შენი პარტნიორი.
შემდეგ სერიოზულად შეხედა.
– მადლობა, რომ მის გვერდით იყავი.
ეთანმა თვალები დაახამხამა.
– ისიც ჩემს გვერდით არის.
დედა გაჩუმდა.
შემდეგ ნელა დაუქნია თავი.
– ვიცი.
და რატომღაც ამ ორმა სიტყვამ ყველაფერი თქვა.
გამოსაშვები საღამო ზღაპარივით არ ყოფილა.
მუსიკა არ გაჩერებულა.
მთელი დარბაზი ჩვენთვის არ ტაშობდა.
არავის ვეჩვენებოდით რაღაც განსაკუთრებულ ისტორიად.
ჩვენ უბრალოდ ორი თვრამეტი წლის ახალგაზრდა ვიყავით ერთ ბალზე.
როცა ნელი სიმღერა ჩაირთო, ეთნმა ხელი გამომიწოდა.
– ემა.
– ჰო?
– რაღაც გმართებს.
– რა?
– თორმეტი წელი.
გამეცინა.
– თორმეტი წელი ელოდებოდი, რომ ეს გეთქვა?
– კი.
ცეკვა დავიწყეთ.
ხუთი წამის შემდეგ ეთნმა ფეხზე დამაბიჯა.
– აუუ!
– შენი ფეხსაცმელი თავისით ამოძრავდა.
– ჩემი ფეხსაცმელი თავისით არ მოძრაობს.
– მაშინ იატაკი მოძრაობდა.
ისევ სიცილი დავიწყე.
მანაც გაიცინა.
შეიძლება გარედან მართლაც ცოტა უცნაურად გამოვიყურებოდით.
მაგრამ საერთოდ არ მაინტერესებდა.
რადგან ექვსი წლის ასაკში ერთი დაპირება მივეცი, რომლის მნიშვნელობაც მაშინ ჯერ კიდევ არ მესმოდა.
თორმეტი წლის შემდეგ კი საბოლოოდ რაღაც გავიგე.
ეთნის არასოდეს სჭირდებოდა, რომ „გადამერჩინა“.
და არც მე მჭირდებოდა, რომ მას გადავერჩინე.
ჩვენ უბრალოდ ერთმანეთის გვერდით ვიყავით.
ბალის შემდეგ დედა ჩვენ წამოსაყვანად მოვიდა.
ფეხები საშინლად მტკიოდა, ამიტომ ეთანმა ჩემი ფეხსაცმელი მანქანამდე წამოიღო.
მას ხელები ეყინებოდა, ამიტომ ჩემი ქურთუკი მივეცი.
როცა მანქანასთან მივედით, კარი გამიღო.
მე კი კარი მისთვის გავაღე.
დედა საჭესთან მჯდომი გვიყურებდა.
წლების განმავლობაში ფიქრობდა, რომ ასეთ მეგობრობაში ყოველთვის ვიღაცას უფრო მეტის გაცემა უწევდა.
იმ საღამოს კი საბოლოოდ მიხვდა, რომ ცდებოდა.
ჩვენი მეგობრობა არასოდეს ყოფილა მოწყალებაზე.
არც მოვალეობაზე.
და არც იმ დაპირებაზე, რომელიც ორმა ექვსი წლის ბავშვმა ერთმანეთს მისცა.
ის რაღაც ბევრად უფრო მარტივზე იყო.
ჩვენ ისევ და ისევ ერთმანეთს ვირჩევდით.
და თორმეტი წლის შემდეგაც ამას ვაკეთებდით.
ალბათ ეს არის ნამდვილი მეგობრობა.
არა მაშინ, როცა ცდილობ, მეორე ადამიანი გადაარჩინო.
არა მაშინ, როცა ითვლი, ვინ უფრო მეტი გაიღო.
არამედ მაშინ, როცა რჩები.
მაშინაც, როცა სათქმელი აღარაფერია.
მაშინაც, როცა არ იცი, როგორ გადაჭრა სხვისი პრობლემა.
უბრალოდ რჩები.
და თუ ნამდვილად გაგიმართლა, მეორე ადამიანიც შენს გვერდით რჩება.
