— ეს თქვენთვის არ არის. ეს თქვენი ბაბუის სადილია. წადით, დედათქვენი მოგიმზადებთ რამეს.
ჩემმა დედამთილმა ქვაბს ისეთი ძალით დაახურა თავსახური, რომ ძველმა ემალის თავსახურმა ჩუმ სამზარეულოში ხმამაღლა გაიწკრიალა. რვა წლის მაშა და ექვსი წლის ვანია მაგიდასთან გაუნძრევლად იდგნენ, ხელში ეჭირათ ცარიელი თეფშები, რომლებიც რამდენიმე წუთის წინ სიხარულით გამოიღეს კარადიდან.
ჩვენ მანქანით სამი საათი ვიმგზავრეთ. ბავშვებს შიმშილის ატანა უკვე ძლივს შეეძლოთ.
ვანიამ უხერხულად დახარა თავი.
მაშამ კი ბებიას დაუჯერებლად შეხედა.
— ბებია ტანია… მართლა ჩვენთვის არაფერი იქნება?
— არა. ეს ბორში თქვენი ბაბუისთვის არის. დიეტაზეა. მთელი არმიისთვის საჭმელს არ მოვამზადებ!
არმია…
ასე უწოდა მან მათ.
ორ პატარა ბავშვს.
საკუთარ შვილიშვილებს.
მისი ერთადერთი ვაჟის შვილებს.
ზუსტად ამ დროს შევედი სამზარეულოში ჩემოდნით ხელში. ქურთუკიც კი არ მქონდა გახდილი, მაგრამ უკვე ვიცოდი, რომ საშინელი შეცდომა დავუშვით, როცა მის მოწვევას დავთანხმდით.
ტატიანა სტეპანოვნა და ჩემი სიმამრი, ნიკოლაი ივანოვიჩი, პატარა სოფელ პოდგორნოეში ცხოვრობდნენ. მათ ჰქონდათ დიდი სახლი, მოვლილი ბაღი, სარდაფი და საკუჭნაო — ყველაფერი ჰქონდათ, რაც კი შეიძლებოდა დასჭირვებოდათ.
მისი საკუჭნაო ლეგენდარული იყო.
თაროებზე რიგებად იდგა ქილები: მწნილები, მურაბები, კომპოტები, დამარინადებული სოკოები, ხელნაკეთი პომიდვრის სოუსები. თაროები საჭმლით იყო გადავსებული. მათ შეეძლოთ ნახევარი წელი მაღაზიაში არც კი წასულიყვნენ.
ჩვენ მხოლოდ ერთი კვირით ჩავედით.
ბავშვებს ახალი რეზინის ჩექმები ვუყიდეთ, რომ ბაღში თავისუფლად ეთამაშათ. დედამთილს რბილი შალის საბანი ჩავუტანე, სიმამრს კი ელეგანტური პერანგი.
მანქანა სავსე გვქონდა შოკოლადით, ყველით და გემრიელი ძეხვეულით — ისეთი პროდუქტებით, რომლებიც მათ სოფელში ძნელად იშოვებოდა.
მეგონა, გაუხარდებოდათ.
რა გულუბრყვილო ვიყავი.
გამგზავრებამდე ჯერ კიდევ სერგეიმ გამაფრთხილა.
— ლენა… დარწმუნებული ხარ, რომ ეს გინდა? შენ ხომ იცი დედაჩემი.
გამეღიმა და ხელი ჩავიქნიე.
— ბავშვებს უფლება აქვთ, ბებია ჰყავდეთ.
მან მხოლოდ ჩუმად ამოიოხრა.
— იმედი მაქვს, მართალი ხარ.
როცა მივედით, ტატიანამ თავისი შვილი დიდი სიხარულით ჩაიკრა გულში.
მე კი მხოლოდ მოკლე თავის დაქნევა მერგო.
მაშას სახეზე ხელი გადაუსვა.
— ეს ბავშვი როგორი გამხდარია… საერთოდ სწორად აჭმევთ?
პასუხი გადავყლაპე.
ამ დროს ბავშვებმა ხელები დაიბანეს, რადგან გაიგეს, რომ ბორში მზადდებოდა.
— დედა! მალე მოდი! — დაიყვირა მაშამ.
და სწორედ მაშინ შევედი, როცა ქვაბის თავსახური ხმაურით დაიხურა.
— ეს თქვენი ბაბუისთვისაა.
სულ ეს იყო.
ათი გრძელი წამი არავის არაფერი უთქვამს.
ბოლოს მშვიდად ვკითხე:
— სწორად გავიგე? უზარმაზარი ქვაბი ბორში მოამზადე, მაგრამ საკუთარი შვილიშვილებისთვის ორი თეფშის გამეტება არ შეგიძლია?
— ჩემს სიტყვებს ნუ ამახინჯებ! ეს ჩვენ ორისთვისაა მთელი კვირის განმავლობაში.
— მთელი კვირისთვის? მართლა ამდენს ჭამთ?
სახე გაუმკაცრდა.
— ახლა ჩემს დარიგებას ცდილობ?
— არა. უბრალოდ მეგონა, რომ ჩემი ბავშვები აქ სიყვარულს იპოვიდნენ.
— მე არ ამიღია ვალდებულება შენი ბავშვების გამოკვებაზე. მაღაზია არსებობს. ფული გაქვთ. ახალი მანქანით მოხვედით.
ჩვენი მანქანა ოთხი წლის იყო და თან კრედიტით გვქონდა ნაყიდი.
მაგრამ იმ მომენტში ამას უკვე მნიშვნელობა აღარ ჰქონდა.
სერგეი ამ დროს სამზარეულოში შემოვიდა.
ჯერ დედას შეხედა.
შემდეგ ბავშვებს.
ცარიელ თეფშებს.
ბოლოს მე.
— დედა… მართლა სერიოზულად ამბობ ამას?
— ეს ქალების საქმეა. ნუ ერევი!
— ეს ჩემი შვილებია.
— მე გაგზარდე. უფლება მაქვს გადავწყვიტო, ვის ვაჭმევ. მე ისინი არ გამიჩენია.
იმ წამს ჩვენს შორის რაღაც საბოლოოდ დაინგრა.
სერგეიმ ღრმად ჩაისუნთქა.
— ლენა, ბავშვებს ჩააცვი. მივდივართ. ახლავე.
— ახლა? უკვე საღამოა!
— მირჩევნია ღამით ასი კილომეტრი ვიარო, ვიდრე ჩემი ბავშვები საკუთარ ბებიის სუფრასთან მშიერი ისხდნენ.
მანქანაში დიდხანს არავის არაფერი უთქვამს.
შემდეგ ვანიამ ჩუმად იკითხა:
— მამა… ბებიას არ ვუყვარვართ?
სერგეიმ საჭეს ისე ძლიერად მოუჭირა ხელი, რომ თითები გაუთეთრდა.
— რა თქმა უნდა, ჩემო პატარავ, პრობლემა თქვენში არ არის. ზოგი ადამიანი ძალიან გვიან ხვდება, რას ნიშნავს სიყვარული.
მაშამ ჩუმად დაამატა:
— მე ბორში არც მინდოდა… უბრალოდ ერთი ჭიქა კომპოტი მინდოდა.
იმ წამს მეგონა, გული გამისკდებოდა.
ტულაში პატარა სასტუმროში გავჩერდით.
პიცა შევუკვეთეთ.
რამდენიმე წუთში ბავშვები ისევ იცინოდნენ.
სერგეი ჩუმად იჯდა ფანჯარასთან, ხელში კონიაკის ჭიქით.
— მაპატიე…
— შენ არ გაქვს მოსაბოდიშებელი.
— მაგრამ მაინც… ეს ჩემმა დედამ გააკეთა.
ექვსი თვე გავიდა.
არც ერთი ზარი.
შემდეგ დეკემბრის ერთ დილას ჩემი ტელეფონი დარეკა.
— ლენა… ტატიანა ვარ…
მისი ხმის გაგონებისთანავე მივხვდი, რომ რაღაც საშინელი მოხდა.
— ნიკოლაი… გარდაიცვალა.
გულმა უმტყუნა.
ის სამოცდათვრამეტი წლის იყო.
ტატიანა სრულიად მარტო დარჩა.
დიდხანს მხოლოდ ტიროდა ტელეფონში.
ბოლოს თქვა:
— ყოველდღე იმ ორ ცარიელ თეფშზე ვფიქრობ… იმ ბორშზე… იმაზე, როგორ გავუშვი ბავშვები. მაშინ ვერ მივხვდი, რა გავაკეთე. ახლა უკვე ვიცი. ოდესმე შეძლებ ჩემს პატიებას?
ჩემში ორი ხმა ებრძოდა ერთმანეთს.
ერთი ყვიროდა:
„არასოდეს! მან შენი ბავშვები დაამცირა!“
მეორე ჩუმად ჩურჩულებდა:
„მან ქმარი დაკარგა. აღარავინ დარჩა.“
ბოლოს ვუპასუხე:
— დაკრძალვაზე მოვალთ. ოთხივე. დანარჩენს მერე გადავწყვეტთ.
დაკრძალვის შემდეგ ისევ იმავე სამზარეულოში ვისხედით.
იმავე მაგიდასთან, სადაც ექვსი თვის წინ ყველაფერი დაინგრა.
ტატიანამ აკანკალებული ხელებით ჩაი დაგვისხა.
— მთელი ცხოვრება ვზოგავდი. ყველა ლუკმას ვითვლიდი. მეგონა, ჯერ ყოველთვის ჩვენიანებზე უნდა გვეფიქრა, სტუმრები კი მოიცდიდნენ. ძალიან გვიან მივხვდი, რომ თქვენ არასოდეს ყოფილხართ სტუმრები. თქვენ ჩემი ოჯახი იყავით.
ნელა მოვკიდე ხელი.
— წარსულს ვერ შევცვლით. მაგრამ შეგვიძლია გადავწყვიტოთ, როგორი იქნება ხვალინდელი დღე.
მისი ცრემლები უხმოდ ჩამოედინა.
ჩვენთან საცხოვრებლად არ გადმოსულა.
თქვა, რომ სიცოცხლის ბოლომდე იმავე სოფელში დარჩენა უნდოდა, სადაც დაიბადა.
მაგრამ მას შემდეგ წელიწადში რამდენჯერმე გვესტუმრება.
ყოველთვის მოაქვს მურაბა.
მწნილები.
ახლად ამოთხრილი კარტოფილი.
მაშასთვის საკუთარი ხელით მოქსოვილი შარფი.
ვანიასთვის თბილი ხელთათმანები.
საღამოს კი ზღაპრებს უკითხავს, სანამ არ ჩაეძინებათ.
და ყოველ ჯერზე, როცა ჩვენს სახლში შემოდის, პირდაპირ სამზარეულოში მიდის.
იღებს ყველაზე დიდ ქვაბს.
მიღიმის და ამბობს:
— დღეს იმდენ ბორშს მოვამზადებ, რომ ყველას ეყოფა… და ხვალისთვისაც დარჩება.
აღარასოდეს ამბობს: „მაპატიეთ“.
ამის საჭიროება აღარ არის.
ბორშის თითოეულ თეფშში მისი ბოდიშია ჩადებული.
მე კი ყოველ ჯერზე ვაგემოვნებ, ვუღიმი და მხოლოდ ამას ვეუბნები:
— ახლა ნამდვილად სრულყოფილია.
ის ყოველთვის სწრაფად ბრუნდება, თითქოს მხოლოდ ქვაბს აქცევს ყურადღებას.
მაგრამ მე ვიცი.
ის უბრალოდ მალავს, რომ თვალები ისევ ცრემლებით აევსო.
რადგან არსებობს შეცდომები, რომელთა წაშლაც შეუძლებელია.
მაგრამ თუ ადამიანი გულწრფელად ნანობს მათ და ყოველდღე ამტკიცებს, რომ შეიცვალა, მაშინ ზოგჯერ ერთი თეფში ცხელი ბორშიც კი შეიძლება საკმარისი აღმოჩნდეს იმისთვის, რომ დაშლილი ოჯახი ისევ გაერთიანდეს.
