ევგენია პავლოვნნა კოლგანოვას ვერასდროს წარმოედგინა, რომ ორმოცდაცამეტი წლის ასაკში თავის სარჩენს სასაფლაოზე ღამის დარაჯად იშოვიდა. ოცდაათი წელი მან ბელოგორსკის სკოლის ბიბლიოთეკაში იმუშავა:
მტვრიან წიგნებს ალაგებდა, ბავშვებს სიჩუმეს აჩვევდა და სჯეროდა, რომ ცხოვრება პროგნოზირებადი იყო. შემდეგ ქმარი ახალგაზრდა გამყიდველ ქალთან ერთად გაიქცა, დანაზოგი ამოეწურა და სკოლამ შტატების შემცირების მიზეზით გაათავისუფლა.
— რისი უნდა მეშინოდეს? — ჩაიბუტბუტა პირველ ცვლამდე, როცა ძველი ჩექმები ჩაიცვა. — მიცვალებულები არავის აწყენენ. ცოცხლები ბევრად საშიშნი არიან.
„ძველი ფიჭვები“ სასაფლაო ქალაქის განაპირას მდებარეობდა. სამი მხრიდან ხშირი ტყე ერტყა, მეოთხე მხრიდან კი დაჟანგებული ქარხნის შენობები იდგა. დაცვის ჯიხური ჩამონგრეული მეტალის ყუთს ჰგავდა: შიგნით ჭრაჭუნა რკინის საწოლი, ჩაიდანი, ძველი ტელევიზორი და ოთხი სათვალთვალო კამერის მონიტორი იყო.
პირველი საღამო მშვიდად გავიდა. ევგენია ჩაი სვამდა და დროდადრო შავ-თეთრ ეკრანებს უყურებდა. ერთზე ქარი აშრობდა ბალახს, მეორეზე ანგელოზის ქანდაკება გრძელ ჩრდილს ჰყრიდა.
მაგრამ ზუსტად შუაღამისას ერთ-ერთ მონიტორზე ფიგურა გამოჩნდა.
ევგენია გაიყინა. იცოდა, რომ კარიბჭე ჩაკეტილი იყო და გასაღები მის ჯიბეში ედო.
ჩრდილი შორეულ საფლავთან, ძველი არყის ხის ქვეშ უძრავად იდგა.
იმავე წამს ძაღლები დაცვის ჯიხურს ჩაუქროლეს და გამწარებით ყეფდნენ. ხუთი დიდი ძაღლი, თითქოს უხილავი საფრთხისგან გარბოდნენ.
მეორე დღეს ევგენიამ განცხადება დაწერა გათავისუფლების შესახებ.
— ჩრდილის გამო შეგეშინდა? — დაიღრინა უფროსმა ბორის ილიჩმა, ყოფილმა სამხედრო კაცმა. — დღეს კიდევ ერთ კამერას დავამონტაჟებთ. ვნახავთ, რა ხდება.
ახალი კამერა შავ გრანიტის საფლავს უყურებდა. წარწერის მიხედვით იქ მამა და შვილი ესვენა:
მამამ შვილი მხოლოდ ერთი თვით გადაასწრო.
შემდეგ ღამეს ევგენია დაძაბულად უყურებდა მონიტორებს. მაგიდაზე ფანარი და ძველი სანადირო დანა ჰქონდა დადებული.
ზუსტად შუაღამისას ფიგურა ისევ გამოჩნდა.
მაგრამ ამჯერად აღარ იდგა უძრავად. ის საფლავთან დაიჩოქა, ხოლო მის გარშემო ოთხი ძაღლი დარაჯად იწვა.
— ეს ადამიანია… — ჩურჩულით თქვა ევგენია.
გამბედაობა მოიკრიბა, ფანარი აიღო და საფლავისკენ წავიდა.
ერთ-ერთი ძაღლი მაშინვე დაიღრინა. ეს იყო დიდი, ნაცრისფერი ცხოველი, მგლის მსგავსი ხახით.
— მშვიდად, რექს, — თქვა ხმადაბლა ხანდაზმულმა ქალმა. — არ გვავნებს.
ქალი პატარა და მოხრილი იყო, მაგრამ თვალებში საოცარი ძალა ედგა.
— რატომ ხართ აქ? — ფრთხილად ჰკითხა ევგენიამ.
მოხუცმა ქალმა მწარედ გაიღიმა.
— მიცვალებულების არ მეშინია. ცოცხლებმა უკვე ყველაფერი წამართვეს.
ევგენია ჩაის დასალევად ჯიხურში მიიპატიჟა.
იქ გაიგო, რომ ქალს კლავდია პეტროვნა გრომოვა ერქვა. საფლავში დასვენებული კაცი და ვაჟი მისი ოჯახი იყო.
— ჩემი შვილი ავღანეთში დაიღუპა, — მშვიდად თქვა მან. — ქმარი ერთი თვის შემდეგ მწუხარებით გარდაიცვალა.
ორმოცდასამი წელი მარტო ცხოვრობდა. ჰყავდა შვილიშვილი დენისი, რომელშიც ყველა იმედი ჰქონდა ჩადებული.
— როცა ოთხმოცდაექვსის გავხდი, მითხრა: „ბებო, შენი ბინა მჭირდება. აირჩიე: მოხუცთა სახლი ან სასაფლაო.“
ევგენია შეძრწუნებული უსმენდა.
— მეშინოდა, — აღიარა კლავდიამ. — ყოველდღე მირეკავდა. კედელზე კალენდარი ჩამომკიდა და ფურცლების დახევას მაიძულებდა. თითქოს სიკვდილისკენ ათვლა იყო.
ბოლოს მოხუცი ქალი სასაფლაოზე გაიქცა. ძაღლები მისი ერთადერთი თანამგზავრები გახდნენ.
ევგენიას გული შეეკუმშა.
— აქ, საფლავებში ვერ დარჩებით, — მტკიცედ თქვა მან. — ღამით ჯიხურში დაიძინებთ.
ამის შემდეგ ისინი ღამეებს ერთად ატარებდნენ. ჩაის სვამდნენ, ისტორიებს ყვებოდნენ, ძაღლები კი ღუმელთან ეძინათ.
კლავდია ოდესღაც ლიტერატურის მასწავლებელი ყოფილა. ევგენიამ გააცნობიერა, რომ ერთ სკოლაში მუშაობდნენ.
— ანდრეი კოროლიოვი გახსოვთ? — ერთხელ ჰკითხა მან.
მოხუცმა ქალმა გაიღიმა.
— ჩუმი ბიჭი, რომელიც სულ წიგნებს კითხულობდა. ვიცოდი, კარგი ადამიანი დადგებოდა.
ანდრეი მოგვიანებით რაიონის პოლიციელი გახდა.
ერთ წვიმიან ღამეს კლავდია ჯიხურში აღარ გამოჩნდა.
შეშინებული ევგენია საფლავთან გაიქცა.
მოხუცი ქალი ცივ მიწაზე იწვა, სიცხით და უგონოდ. ძაღლები გარშემო დარაჯობდნენ, თითქოს არავის აძლევდნენ მიახლოების უფლებას.
სასწრაფომ ის სიცოცხლისთვის საშიში პნევმონიით საავადმყოფოში გადაიყვანა.
თორმეტი დღე უგონოდ იწვა.
მეცამეტე დღეს ბოლოს და ბოლოს გონს მოვიდა.
— ანდრეი დაურეკეთ… — ჩურჩულით თქვა.
როცა ანდრეი კოროლიოვი მივიდა, მშვიდად დაჯდა მის საწოლთან.
— ყველაფერი გადავამოწმე, — თქვა მან ჩუმად. — დენისი ექვსი თვის წინ გარდაიცვალა, გულის შეტევით. მისი ცოლი წავიდა. და კიდევ არის რაღაც, რაც უნდა იცოდეთ.
მან ძველი წერილი ამოიღო.
— სანამ თქვენი ვაჟი, ფიოდორი, ჯარში წავიდოდა, მას სხვა ქალი უყვარდა. ის ორსულად იყო. დაიბადა გოგონა… თქვენი შვილიშვილი.
კლავდია შოკში უყურებდა.
— ოჯახი მყავს? ისინი ცოცხლები არიან?
— დიახ. და თქვენთან შეხვედრა სურთ.
მოხუცმა ქალმა ჩუმად დაიწყო ტირილი. არა ხმამაღლა — უბრალოდ, თითქოს ორმოცდასამი წლის ტკივილი ნელა იშლებოდა.
ერთი თვის შემდეგ საავადმყოფოდან გაწერეს.
შესასვლელთან ევგენია ელოდა ოთხ ძაღლთან ერთად. მის გვერდით იდგა მუქთვალება ქალი და სამი მოღიმარი ბავშვი.
— ბებო, — თქვა მან ცრემლებით. — ამდენი წელი გეძებდით.
კლავდიამ კანკალით ჩაეხუტა მათ.
ის აღარ დაბრუნებულა ძველ ბინაში. გადავიდა შვილიშვილთან, თბილ სახლში, სადაც ყოველთვის ახალი ნამცხვრების სუნი იდგა, ხოლო ვერანდაზე ოთხი რბილი საწოლი ელოდა რექსს, დინას, გრაფს და ტუზიკს.
ევგენია კი დარჩა „ძველი ფიჭვების“ სასაფლაოზე.
მაგრამ ღამის აღარ ეშინოდა.
რადგან გაიგო, რომ ზოგჯერ ყველაზე მიტოვებულ ადგილებში პოულობ იმას, რასაც მთელი ცხოვრება ეძებდი: სხვა ადამიანს, რომელიც შენგან არ შორდება.
