— ძრავა გამორთეთ. საბუთები. ახლავე.
მძიმე ხელი მთელი ძალით დაეჯახა ჩემი გახუნებული კრემისფერი „ლოგანის“ ღია ფანჯრის ჩარჩოს. ძველმა მინამ კარში ზრიალი დაიწყო, ხოლო ხმა ცარიელ გზატკეცილზე გაისმა და მალევე ზაფხულის შუადღის დამთრგუნველ სიჩუმეში ჩაიკარგა.
სიცხე აუტანელი იყო.
საჭის დაფა იმდენად გახურებულიყო, რომ თითებს მწვავდა, ხოლო მანქანის სალონი ღუმელს ჰგავდა. კონდიციონერი ჯერ კიდევ მაისში გაფუჭდა, მაგრამ სწორედ ეს გაცვეთილი სამსახურებრივი ავტომობილი შეგნებულად ავირჩიე. შეუმჩნეველი იყო
— ისეთი მანქანა, რომელსაც არავინ იმახსოვრებს. მეზობელი რაიონიდან მოულოდნელი ინსპექტირების შემდეგ ვბრუნდებოდი. უკანა სავარძელზე სქელი საქაღალდე იდო, რომელშიც რამდენიმე კორუფციაში ეჭვმიტანილი პოლიციელის წინააღმდეგ შეგროვებული მტკიცებულებები ინახებოდა. რაც ნაკლებ ყურადღებას მივიქცევდი, მით უკეთესი.
სალონი მაშინვე შეივსო გადამდნარი ასფალტის, გზის მტვრისა და ჩემთან მდგომი საგზაო პოლიციელის დაძველებული პიტნის საღეჭი რეზინის მძაფრი სუნით.
— გამარჯობა, — მშვიდად ვთქვი და ორივე ხელი საჭეზე დავტოვე. — შეიძლება მითხრათ, რატომ გამაჩერეთ?
— იმიტომ, რომ მე ასე გადავწყვიტე, — თვითკმაყოფილი ღიმილით მიპასუხა.
დაახლოებით ორმოცი წლის იქნებოდა. ფართო მხრები ჰქონდა, თუმცა ფორმიდან აშკარად გამოსული იყო. მზისგან სახე შეწითლებოდა, შუბლზე ოფლი უბრწყინავდა, თვალების ქვეშ კი მუქი წრეები ეტყობოდა. მის უკან საპატრულო მანქანა იდგა, გზის ნაპირზე ირიბად გაჩერებული, გამორთული ციმციმებით. მეორე პოლიციელი მგზავრის სავარძელში იჯდა და ჩუმად გვაკვირდებოდა.
ორმოცდაექვსი წლის ვიყავი.
ოცი წელი შინაგანი უსაფრთხოების დეპარტამენტში ვმუშაობდი.
ჩემი საქმე ქურდებისა და მკვლელების დევნა არ იყო.
ჩემი საქმე კორუმპირებული პოლიციელების გამოვლენა იყო.
ოცი წლის გამოცდილების შემდეგ მათ რამდენიმე წამში ვცნობდი. მათი დგომა, თავდაჯერებულობა, საუბრის მანერა — ყველაფერი ამხელდა.
იმ დღეს უბრალო ნაცრისფერი შარვალი და მაისური მეცვა. მაკიაჟი საერთოდ არ მქონდა, თმა კი დაუდევრად მქონდა შეკრული.
მის თვალში უბრალოდ საშუალო ასაკის ქალი ვიყავი, რომელიც ძველ სამსახურებრივ „ლოგანს“ მართავდა.
ადვილი მსხვერპლი.
— საბუთები გთხოვეთ, — მოუთმენლად თქვა მან და თითები ჩემს კარზე აათამაშა. — მართვის მოწმობა და მანქანის საბუთები.
— საგუშაგოს გარეთ გამაჩერეთ, — მშვიდად ვუპასუხე. — არც წარმოგიდგენიათ თავი და არც სამსახურებრივი მოწმობა გიჩვენებიათ. რაიმე სპეციალური ოპერაცია მიმდინარეობს?
მან საღეჭი რეზინა უფრო ნელა დაღეჭა.
უფრო ყურადღებით შემომხედა.
ასეთ პასუხს არ ელოდა.
მძღოლების უმეტესობა საპატრულო მანქანის დანახვისთანავე ნერვიულობდა. ბოდიშის მოხდას მანამდეც იწყებდნენ, სანამ რამეს დააშავებდნენ, და აფორიაქებულები საბუთებს ეძებდნენ.
ჩემმა სიმშვიდემ გააღიზიანა.
ფანჯარაში ისე შემოიხარა, რომ მის სუნთქვაში პიტნის, სიგარეტისა და ყავის სუნი მკაფიოდ ვიგრძენი.
— ალკოჰოლის სუნი აგდით, — მითხრა. — ალბათ გუშინ ცოტა ზედმეტი მოგივიდათ?
კინაღამ გამეღიმა.
ეს ბრალდება ძველი, პროგნოზირებადი და ძალიან ეფექტური ხრიკი იყო. შეშინებული მძღოლები ხშირად ცდილობდნენ ალკოტესტისთვის თავი აერიდებინათ, რაც ქრთამის მოთხოვნის საუკეთესო მიზეზი ხდებოდა.
— მანქანის მართვამდე არ ვსვამ, — მშვიდად ვუპასუხე. — მაგრამ თუ მართლა ფიქრობთ, რომ ნასვამი ვარ, ყველაფერი კანონის შესაბამისად გავაკეთოთ. შეადგინეთ ოქმი, მოიწვიეთ ორი დამოუკიდებელი მოწმე, მოიტანეთ სერტიფიცირებული ალკოტესტერი და მთელი პროცესი ჩავწეროთ.
მისი სახე გამკაცრდა.
გზაზე არც ერთი მანქანა არ ჩანდა.
არც მოწმე.
არც სერტიფიცირებული ალკოტესტერი.
მხოლოდ ცარიელი გზატკეცილი და მწველი მზე.
— ანუ… — კბილებში გამოსცრა. — კანონი კარგად გცოდნიათ.
მან ჩემს წინა საბურავთან ასფალტზე გადააფურთხა.
— ახლავე ევაკუატორს გამოვიძახებ. მანქანას საჯარიმო სადგომზე გადაიყვანენ, თქვენ კი რამდენიმე საათს საავადმყოფოში გაატარებთ. მთელი დღე დაგეკარგებათ.
— გამოიძახეთ, — მხრები ავიჩეჩე. — ოღონდ არ დაგავიწყდეთ ახსნა, რატომ არ გაქვთ სერტიფიცირებული ალკოტესტერი.
ამან საბოლოოდ გამოიყვანა წყობიდან.
ჩუმად ამოვიღე ტელეფონი, კამერა ჩავრთე და დაფაზე დავდე ისე, რომ ობიექტივი პირდაპირ მისკენ ყოფილიყო მიმართული.
წითელი ნათურა აინთო.
— რას აკეთებთ? — გაბრაზებით მკითხა.
— ჩვენს საუბარს ვიწერ, — ხმამაღლა ვუპასუხე. — პოლიციელი უარს ამბობს საკუთარი ვინაობის დასახელებაზე, უსაფუძვლო ბრალდებებს აყენებს და კანონის დარღვევით მანქანის საჯარიმოზე გადაყვანით მემუქრება. გთხოვთ, დაასახელოთ თქვენი სახელი და წოდება.
სახე სიბრაზისგან დაუმუქდა.
— მე მიღებთ?
სანამ რამეს მოვასწრებდი, ხელი ფანჯრიდან შემოყო და მართვის მოწმობა ხელიდან გამომგლიჯა.
— დამიბრუნეთ, — მკაცრად ვუთხარი.
— რომელი მოწმობა? — დამცინავად ჩაიცინა.
ორივე ხელით დაიჭირა პლასტიკური ბარათი და ნელა მოხარა.
მკვეთრი ტკაცუნი გაისმა.
შემდეგ კი შუაზე გადატეხა.
ნატეხები ხელში დაფშვნა და გზისპირა თხრილში გადაყარა.
— ახლა ფეხით წადით! — გადაიხარხარა. — ასეთი ჭკვიანი თუ ხართ, მართვის მოწმობაც არ გჭირდებათ.
უფრო ახლოს მოიხარა.
— იჩივლეთ, ვისთანაც გინდათ. ვიტყვი, რომ თვითონ დახიეთ. არავინ დაგიჯერებთ.
რამდენიმე წამი გაუნძრევლად ვიჯექი.
ექვსი თვის წინ ჩემი ერთ-ერთი კოლეგის პენსიონერი მამაც ზუსტად ასე გააჩერეს. ასეთივე მუქარით შეშინებულმა თითქმის მთელი ფული მისცა. იმ დამცირების დავიწყებას თვეები დასჭირდა.
ნელა შევიხსენი უსაფრთხოების ღვედი.
მისი დაწკაპუნება სიჩუმეში მკაფიოდ გაისმა.
მანქანიდან გადმოვედი, მშრალ თხრილში ჩავედი და ბალახებში ჩემი დახეული მართვის მოწმობის ორივე ნაწილი მოვძებნე. უკან დაბრუნებულმა ისინი ფრთხილად დავალაგე კაპოტზე და სხვადასხვა კუთხიდან გადავუღე ფოტოები.
ინსპექტორი ღიმილით მიყურებდა.
— მორჩით თქვენი პატარა ფილმის გადაღებას?
პასუხის ნაცვლად პირდაპირ მისკენ წავედი.
— თქვენი გვარი?
— რა მნიშვნელობა აქვს?
— გვარი. და წოდება.
თვალები გადაატრიალა.
— უფროსი ლეიტენანტი ილია სავჩენკო.
რამდენიმე წამი ჩუმად ვუყურებდი, შემდეგ წელის ჩანთიდან შინდისფერი ტყავის სამსახურებრივი მოწმობა ამოვიღე.
პირდაპირ სახესთან გავუშალე.
— შინაგანი უსაფრთხოების დეპარტამენტი.
— პოლკოვნიკის მოადგილე სვეტლანა იურიევნა სობოლევა.
ჰოლოგრაფიულმა ბეჭედმა მზის შუქზე გაიელვა.
ეს მომენტი არაერთხელ მენახა.
ჯერ დაბნეულობა.
შემდეგ — გაცნობიერება.
და ბოლოს — სრული შიში.
სავჩენკოს სახიდან ფერი მთლიანად გაუქრა. თავდაჯერებული ღიმილი გაქრა და მის ადგილს სრული შოკი დაეუფლა.
— თქვენ ახლახან გაანადგურეთ შინაგანი უსაფრთხოების თანამშრომლის ოფიციალური დოკუმენტი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს, — მშვიდად ვთქვი. — ბოროტად გამოიყენეთ უფლებამოსილება, უკანონო დაკავებით დამემუქრეთ და გამოძალვა სცადეთ. ყოველი სიტყვა ჩაწერილია.
— მე… ამხანაგო პოლკოვნიკის მოადგილევ… — ძლივს ამოილუღლუღა. — არ ვიცოდი…
— არა, — შევაწყვეტინე. — არ იცოდით, ვინ ვიყავი. მაგრამ ზუსტად იცოდით, რას აკეთებდით.
ახალგაზრდა პოლიციელი ნერვიულად გადმოვიდა საპატრულო მანქანიდან და ხან მე მიყურებდა, ხან თავის პარტნიორს, რომელიც უცებ ოცი წლით დაბერებულს ჰგავდა.
ტელეფონი ამოვიღე და სწრაფი აკრეფის ღილაკს დავაჭირე.
— მორიგე სამსახური.
— პოლკოვნიკის მოადგილე სობოლევა. მაგისტრალი ორმოცდახუთი. სასწრაფოდ გამოგზავნეთ ჯგუფი. პოლიციელმა განზრახ გაანადგურა ოფიციალური დოკუმენტი და გამოძალვა სცადა. ყველაფერი ჩაწერილია.
— მიღებულია. ჯგუფი ოც წუთში ადგილზე იქნება.
ზარი დავასრულე.
სავჩენკო ნელა ჩამოჯდა საპატრულო მანქანის კაპოტზე და კანკალით მოიწმინდა შუბლიდან ოფლი.
— გთხოვთ… — ჩურჩულით თქვა. — შვილები მყავს. ცოლი ავად არის. ყველაფერს დავკარგავ. დღესვე ახალ მოწმობას გაგიკეთებთ. ყველა ზარალს აგინაზღაურებთ. გთხოვთ, გააუქმეთ გამოძახება.
— იმ ადამიანებსაც, ვისაც ძარცვავდით, ოჯახები ჰყავდათ, — ვუპასუხე. — მათზე ოდესმე გიფიქრიათ?
თავი დახარა.
არაფერი უთქვამს.
ახალგაზრდა პოლიციელს მივუბრუნდი.
— თქვენი სახელი?
— ლეიტენანტი რომან ტუმანოვი, — ჩუმად მიპასუხა.
— არჩევანი გაქვთ, რომან. მითხარით, რა ხდებოდა აქ, ან თანამონაწილე გახდებით.
შეყოყმანდა.
— მე… არაფერი დამინახავს.
— ნუ მატყუებთ, — მტკიცედ ვუთხარი. — ოცი წელია ასეთ პოლიციელებს ვიძიებ. თქვენ გეშინიათ. და ამის მიზეზიც გაქვთ.
უცებ სავჩენკომ დაიყვირა:
— ხმა არ ამოიღო!
— კიდევ ერთ სიტყვას თუ იტყვით, — ცივად ვუპასუხე, — ბრალდებას მოწმის დაშინებასაც დავუმატებ.
რომანმა მძიმედ გადაყლაპა.
— ამას ყოველ მორიგეობაზე აკეთებს, — ბოლოს აღიარა. — მარტოდ მოძრავ ქალებს, მოხუცებს და ყველა დაუცველ ადამიანს აჩერებს. ალკოტესტითა და მანქანის საჯარიმოზე გადაყვანით ემუქრება, სანამ ფულს არ გადაიხდიან. ვეუბნებოდი, გაჩერდი-მეთქი, მაგრამ მეუბნებოდა, რომ შეშინებული ადამიანები ყველაზე იოლი ფულია.
შორს სირენების ხმა გაისმა და მძიმე ზაფხულის ჰაერი გააპო.
ორი უმარკო მიკროავტობუსი მოსახვევიდან გამოჩნდა, მტვრის ღრუბელი ააყენა და საპატრულო მანქანასთან გაჩერდა. შინაგანი უსაფრთხოების გამომძიებლები სწრაფად და შეთანხმებულად გადმოვიდნენ.
ჯგუფის უფროსი, პაველი, ჩემთან მოვიდა, დახეულ მართვის მოწმობას დახედა, შემდეგ კი გაფითრებულ, აკანკალებულ ინსპექტორს შეხედა.
— ყველაფერი კონტროლის ქვეშაა, სვეტლანა იურიევნა?
თავი ერთხელ დავუქნიე.
— დიახ.
შემდეგ სავჩენკოს შევხედე.
— ახლა კი იწყება ნამდვილი გამოძიება.
