მე უკვე ფეხსაცმელს ვიცვამდი დერეფანში, როცა გამახსენდა, რომ პასპორტი საძინებლის კომოდზე მქონდა დარჩენილი.
წამის მეასედში ვიფიქრე, რომ შეიძლებოდა მის გარეშე წავსულიყავი. საგადასახადო სამსახურში ვიზიტი ხვალაც შეიძლებოდა. მაგრამ რაღაცამ მაინც გამაბრუნა უკან. კიბეებზე ავედი, საძინებლის კარი გავაღე, პასპორტი ავიღე — და იმავე წამს სამზარეულოდან ხმები გავიგონე.
ჩემი ქმარი — გენადი.
და მისი დედა.
ზოია პავლოვნა სულ რაღაც ოციოდე წუთის წინ მოსულიყო. ჩვეულებრივ ოთხშაბათობით არასდროს მოდიოდა, ამიტომ მისი გამოჩენა მაშინ ცოტა უცნაურად მომეჩვენა, მაგრამ ყურადღება არ მიმიქცევია.
მაშინ ჯერ არ ვიცოდი, რომ ეს წამი ყველაფერს შეცვლიდა.
— ყველაფერი დასრულდა? — იკითხა ზოია პავლოვნამ.
— კი, დედა, — უპასუხა გენადიმ. — გუშინ მოვაწერე ხელი. სამნახევარი მილიონი.
— სახლზე?
— სახლსა და კაფეზე. როგორც შენ თქვი.
გავქვავდი.
ის სახლი, რომელზეც საუბრობდნენ, ჩემი იყო.
მე ის ქორწინებამდე ორი წლით ადრე, საკუთარი ფულით ვიყიდე. მაშინ ეს მხოლოდ დანგრეული შენობა იყო პატარა სოფელში. წლების განმავლობაში ვაკეთებდი რემონტს, ვდებდი ყოველ კაპიკს, ვაშენებდი სახლს ჩემი შრომით.
და კაფე?
ეს ჩემი ცხოვრების საქმე იყო.
თერთმეტი წლის წინ გავხსენი. პატარა გზისპირა კაფე — ყავით, ნამცხვრებითა და უბრალო სადილებით. ინვესტორები არ მყავდა. სესხი არ მქონდა. მხოლოდ ჩემი შრომა, ჩემი ხელები და ჩემი დრო.
და ახლა ჩემი ქმარი და მისი დედა ისე საუბრობდნენ, თითქოს ყველაფერი მათ ეკუთვნოდათ.
ხელები ამიკანკალდა, ტელეფონი ამოვიღე და ჩაწერა დავიწყე.
— ვერ გაიგებს ხომ? — იკითხა გენადიმ ნერვიულად.
— როგორ გაიგებს? — მშვიდად უპასუხა დედამთილმა. — მინდობილობა გვაქვს.
— მაგრამ ეს მისი საკუთრებაა…
— მე შენი დედა ვარ, გენადიჩკა, — რბილად თქვა მან. — ოპერაცია მჭირდება. არ გინდა, რომ დედა იტანჯებოდეს?
ოპერაცია.
წლებია ამაზე ლაპარაკობდა.
ხან მუხლი, ხან მკურნალობა, ხან სასწრაფო ჩარევა. რამდენჯერმე დავეხმარე კიდეც. მაგრამ ოპერაცია არასდროს გაკეთებულა.
და მაშინ გენადიმ თქვა:
— ოპერაცია ასე ძვირი არ ღირს…
— ჩემს ბინასაც რემონტი სჭირდება, — მკაცრად უპასუხა ზოიამ. — შენ კი მანქანა უნდა შეცვალო. სირცხვილია ამით სიარული.
ამ მომენტში ყველაფერი გასაგები გახდა.
ეს აღარ იყო ავადმყოფობა.
ეს იყო გათვლა.
ჩემი ქონების ხარჯზე ცხოვრების მოწყობა.
რამდენიმე წუთი კიდევ ვჩერდებოდი, ვიწერდი ყველაფერს, შემდეგ ჩუმად ავედი ზემოთ.
იმ ღამეს თითქმის არ დამძინებია.
დილით ჩემს მეგობარ ვალენტინას დავურეკე. ის ბუღალტერი იყო ოცდაათ წელზე მეტი გამოცდილებით და ციფრებს ისე კითხულობდა, როგორც ექიმი ანალიზებს.
მისი პასუხი მოკლე იყო:
— ბანკში მივდივართ.
და წავედით.
რაც იქ გავიგეთ, შოკი იყო.
სესხი ნამდვილად არსებობდა.
უზრუნველყოფად ჩემი სახლი და კაფე იყო ჩადებული.
და დოკუმენტებში ეწერა, თითქოს მე თვითონ მქონდა ყველაფერზე თანხმობა გაცემული.
ბანკის თანამშრომელმა მინდობილობა მაჩვენა.
ჩემი სახელი.
ჩემი მონაცემები.
ჩემი ხელმოწერა.
მაგრამ მე არასდროს მომიწერია ეს დოკუმენტი.
ეს გაყალბება იყო.
ძალიან კარგი, თითქმის სრულყოფილი, მაგრამ მაინც ყალბი.
გენადიმ წლების განმავლობაში ხედავდა ჩემს ხელმოწერას და იცოდა მისი ფორმა. უბრალოდ გადაიღო და გაიმეორა.
იმ წამს რაღაც ჩემში საბოლოოდ გატყდა.
არა ფულის გამო.
არამედ იმიტომ, რომ ადამიანი, რომელსაც ვენდობოდი, მზად იყო ჩემი ცხოვრების გასანადგურებლად.
ბანკმა სესხი დაუყოვნებლივ შეაჩერა.
იმავე დღეს პოლიციაში განცხადება შევიტანე.
გრაფოლოგიური ექსპერტიზა დაინიშნა.
სახლში დაბრუნებისას უკვე ვიცოდი რა უნდა გამეკეთებინა.
არ ვაპირებდი კამათს.
არ ვაპირებდი ახსნას.
არ ვაპირებდი მოლაპარაკებას.
მეორე დილით ყველა საკეტი შევცვალე.
შემდეგ მისი ნივთები ჩავალაგე.
ფრთხილად დავკეცე მისი პერანგები.
წყვილებად დავალაგე წინდები.
გავამზადე მისი პირადი ნივთები.
რვა წელი ვზრუნავდი მასზე. ახლა მაინც წესრიგით უნდა დასრულებულიყო ყველაფერი.
საღამოს ის ჩვეულებრივად დაბრუნდა.
ფანჯრიდან ვუყურებდი, როგორ ცდილობდა კარის გაღებას.
გასაღები აღარ მუშაობდა.
შემდეგ ჩემოდნები დაინახა ვერანდაზე.
გარეთ გავედი.
მისი სახე დაბნეულობიდან შიშში გადაიზარდა.
სიტყვის გარეშე ჩავრთე ჩანაწერი.
დედამისის ხმა გაისმა:
— ყველაფერი დასრულდა?
შემდეგ მისი:
— კი, დედა. სამნახევარი მილიონი.
გაფითრდა.
როცა ჩანაწერი დასრულდა, ჩუმად იდგა.
— განცხადება უკვე შევიტანე, — ვუთხარი მშვიდად. — სესხი შეჩერებულია. ექსპერტიზა დაადასტურებს, რომ ხელმოწერა გაყალბებულია.
დაჯდა კიბეზე.
— ახლა რა ვქნა?
დიდხანს ვუყურებდი.
რვა წელი ერთ მაგიდასთან ვისხედით, ერთ სახლში ვცხოვრობდით, ერთ ცხოვრებას ვგეგმავდით.
ყოველ შემთხვევაში, მე ასე მეგონა.
— დედასთან წადი, — ვუთხარი ბოლოს.
— ნინა… ჩვენ ოჯახი ვართ.
თავი გავაქნიე.
— ოჯახი ერთმანეთს არ ძარცვავს. ოჯახი ხელმოწერებს არ აყალბებს. ოჯახი სხვის შრომას არ ანადგურებს.
ის აღარაფერს ამბობდა.
რამდენიმე წუთში მანქანაში ჩაჯდა და წავიდა.
სამი კვირა გავიდა.
გამოძიება გრძელდება.
სესხი შეჩერებულია.
ის დედასთან ცხოვრობს.
და ზოია ყველას ეუბნება, რომ მე ოჯახი ფულის გამო დავანგრიე.
მაგრამ ეს არასდროს ყოფილა ფული.
ეს იყო ნდობა.
და დღემდე ერთი კითხვა მაწუხებს:
გადავაჭარბე?
თუ უბრალოდ დროულად შევაჩერე ადამიანები, რომლებიც ყველაფრის წაღებას აპირებდნენ?
